گواهی IP چیست و چرا گوشی‌های امروزی چند رتبه IP مختلف ارائه می‌کنند؟

در گذشته‌ی نه‌چندان دور، یک رتبه IP (درجه حفاظت) برای تشخیص میزان دوام و استقامت گوشی‌های هوشمند کافی بود. این رتبه بندی یا ریتینگ به این معنا بود که دستگاه می‌تواند در برابر پاشش آب مقاومت کند یا در مقابل ذرات گرد و غبار دوام بیاورد. اما امروزه سازندگان تلفن همراه دیگر به یک رتبه IP بسنده نمی‌کنند، بلکه برای هر گوشی خود ممکن است دو یا چند رتبه‌بندی ارائه دهند. اما این کار چه دلیلی دارد و اصلا این ریتینگ به چه معناست؟

گوشی جدید  ریلمی GT 8 برای نمونه با مقاومت در برابر آب و گردوغبار در سطح‌های IP66 + IP68 + IP69 عرضه می‌شود. OPPO Find X9 هم با افتخار هر سه استاندارد را ذکر کرده است. در نگاه اول داشتن چندین گواهی مختلف چشمگیر به نظر می‌رسد، اما برای کاربران عادی بیشتر گیج‌کننده است تا اطمینان‌بخش.

چون اگر IP69 بالاترین سطح این سری باشد، منطقی است که همان ویژگی‌های IP66 و IP68 را هم پوشش دهد. پس چرا باید هر سه را جداگانه ذکر کرد؟ بیایید ببینیم واقعاً پشت این ماجرا چه خبر است.

رتبه بندی IP اساسا به چه معناست؟

بیایید از پایه شروع کنیم. «IP» مخفف Ingress Protection است؛ یک استاندارد بین‌المللی که میزان مقاومت دستگاه در برابر گردوغبار و آب را اندازه‌گیری می‌کند. این رتبه‌بندی همیشه به شکل IPXY نوشته می‌شود، که:

X مربوط به محافظت در برابر گردوغبار است (از 0 تا 6)
Y مربوط به محافظت در برابر آب است (از 0 تا 9)

برای نمونه:

IP66 یعنی دستگاه کاملاً ضد گردوغبار بوده و در برابر پاشش آب با فشار بالا مقاوم است.
IP68 یعنی دستگاه کاملاً ضد گردوغبار بوده و توانایی مقاومت در برابر غوطه‌وری طولانی‌مدت در آب را دارد.
IP69 یعنی دستگاه کاملاً ضد گردوغبار بوده و در برابر پاشش آب با فشار و دمای بالا مقاوم است.

هر عدد نشان‌دهنده یک نوع آزمایش متفاوت است که به روش خاصی انجام می‌شود.

اینجاست که موضوع جالب می‌شود: آزمایش‌های مربوط به IP66 و IP68 و IP69 با هم همپوشانی ندارند، بلکه هرکدام شرایط فشار و استرس متفاوتی را بررسی می‌کنند. به همین دلیل است که برخی گوشی‌های مدرن هر سه رتبه را کنار هم ذکر می‌کنند.

چرا یک رتبه به تنهایی همه چیز را در بر نمی‌گیرد؟

فرض کنید گوشی شما گواهی IP68 دارد. این یعنی توانسته در آزمایش غوطه‌وری در آب شیرین (نه آب شور) دوام بیاورد؛ معمولاً در عمق 1.5 متر به مدت 30 دقیقه. اما IP68 مقاومت در برابر پاشش آب با فشار را بررسی نمی‌کند، بنابراین تضمینی برای تحمل دوش آب پر فشار از همه جهات وجود ندارد.

اینجاست که IP66 و IP69 وارد ماجرا می‌شوند:

IP66 توانایی دستگاه در برابر پاشش آب پر فشار (حدود 100 لیتر در دقیقه) را آزمایش می‌کند.
IP69 یک مرحله جلوتر می‌رود: استفاده از آب داغ با دمای 80 درجه سانتی‌گراد و فشار بسیار بالاتر (80 تا 100 بار).

بنابراین ممکن است یک گوشی در آزمایش IP68 (غوطه‌وری) موفق شود اما در IP69 (فشار بالا) شکست بخورد. برعکس، دستگاهی می‌تواند در برابر پاشش آب پر فشار سالم بماند اما هنگام غوطه‌وری آرام آرام نشتی داشته باشد. این‌ها حالت‌های متفاوتی از شکست هستند و به همین دلیل سازندگان می‌خواهند نشان دهند که گوشی در همه شرایط محافظت می‌شود.

خلاصه: IP68 ≠ IP69. هرکدام چیز متفاوتی را آزمایش می‌کنند.

ظهور گوشی‌های هوشمند با چند رتبه IP

چند سال پیش بیشتر گوشی‌ها، حتی پرچمدارها، به گواهی IP67 یا IP68 بسنده می‌کردند. همین برای شرایط روزمره مثل باران یا ریختن مایعات کافی بود. اما در سال‌های 2024 و 2025 می‌بینیم برندهای بیشتری با افتخار از IP69 یا حتی چندین گواهی همزمان صحبت می‌کنند. پس چه چیزی تغییر کرده است؟

بخشی از ماجرا به ترکیبی از پیشرفت‌های مهندسی و روان‌شناسی بازاریابی برمی‌گردد.

از نظر فنی، ساختار گوشی‌ها در سال‌های اخیر بسیار بهتر شده است. استفاده از چسب‌های پیشرفته، طراحی دقیق واشرها و پوشش‌های نانو باعث شده عبور از این آزمایش‌های سخت‌تر ساده‌تر شود.

از نظر بازاریابی، برندها می‌دانند که عبارت IP69 جذاب و قدرتمند به نظر می‌رسد، حتی اگر همه دقیقاً ندانند معنایش چیست. بنابراین وقتی چندین گواهی کنار هم ذکر می‌شود، این حس را القا می‌کند که دستگاه در برابر همه شرایط ممکن محافظت کامل دارد.

تفاوت گواهی‌های IP در یک نگاه

رتبه‌بندی
محافظت در برابر گردوغبار
محافظت در برابر آب
معنای کاربردی در زندگی روزمره

IP54
محافظت محدود در برابر گردوغبار (کاملاً ضد گردوغبار نیست)
مقاوم در برابر پاشش آب از هر جهت
مناسب برای باران سبک یا عرق، نه غوطه‌وری

IP64
کاملاً ضد گردوغبار
مقاوم در برابر پاشش آب
عالی برای محیط‌های پرگردوغبار، مناسب برای نم‌نم باران

IP65
کاملاً ضد گردوغبار
مقاوم در برابر پاشش آب با فشار کم
قابل تحمل در برابر دوش کوتاه یا اسپری سبک آب

IP66
کاملاً ضد گردوغبار
مقاوم در برابر پاشش آب با فشار بالا
مقاوم در برابر اسپری‌های قوی مثل شلنگ باغ

IP67
کاملاً ضد گردوغبار
قابلیت غوطه‌وری تا عمق 1 متر به مدت 30 دقیقه
زنده می‌ماند در افتادن تصادفی داخل سینک یا چاله آب

IP68
کاملاً ضد گردوغبار
قابلیت غوطه‌وری عمیق‌تر از 1 متر، معمولاً تا 1.5 متر به مدت 30 دقیقه
مناسب برای استخر یا وان (فقط آب شیرین)

IP69
کاملاً ضد گردوغبار
مقاوم در برابر پاشش آب با فشار و دمای بالا
مناسب برای شست‌وشوی صنعتی یا فشارشوی با آب داغ

هیچ آزمایش واحدی نمی‌تواند همه شرایط واقعی را پوشش دهد. ممکن است یک گوشی در برابر غوطه‌وری در آب سالم بماند اما در برابر پاشش آب داغ با فشار بالا آسیب ببیند. از آنجا که حوادث واقعی شرایط یکنواختی ندارند، داشتن چندین گواهی IP در کنار هم یک شبکه ایمنی کامل‌تر برای کاربر ایجاد می‌کند.

آیا به هر سه رتبه بندی IP در یک گوشی احتیاج داریم؟

برای بیشتر افراد، خیر. مگر اینکه قصد داشته باشید گوشی‌تان را با فشارشوی صنعتی بشویید (لطفاً این کار را نکنید)، همان IP68 کاملاً کافی است. می‌توانید زیر باران عکس بگیرید، قهوه روی گوشی بریزد یا حتی آن را در وان بیندازید و احتمالاً سالم می‌ماند.

رتبه بالاتر IP69 بیشتر برای دستگاه‌های صنعتی، گوشی‌های مقاوم و تجهیزات با استاندارد نظامی کاربرد دارد؛ جایی که ممکن است با شست‌وشوی پر فشار یا شرایط گردوغبار شدید مواجه شوند. اما چون سازندگان گوشی همیشه دوست دارند یک قدم جلوتر باشند، حالا می‌بینیم گوشی‌های معمولی هم این رتبه‌ها را قرض گرفته‌اند.

منبع خبر