پزشکیسلامت

ژنیکوماستی چیست؟ + علائم و راه های پیشگیری و درمان آن

ژنیکوماستی بیماری است که باعث بزرگ شدن پستان در مردان می شود و هم چنین، در برخی موارد باعث ایجاد درد می شود. آقایان در سنین مختلف (نوزادان تازه متولد شده، پسران در سن بلوغ و مردان مسن) ممکن است در اثر تغییرات طبیعی در سطح هورمون، دچار ژنیکوماستی شوند. اگرچه دلایل دیگری نیز وجود دارد. در ادامه به بررسی بیماری ژنیکوماستی + علل، علائم و راه های پیشگیری و درمان آن می پردازیم، جهت کسب اطلاعات بیشتر با ما همراه باشید.

ژنیکوماستی چیست؟

عدم تعادل هورمون های استروژن و تستوسترون باعث افزایش سرعت رشد در بافت غده پستان در پسران یا مردان می شود، به این روند ژنیکوماستی می گویند و ممکن است روی یک یا هر دو پستان تأثیر بگذارد، گاهی اوقات به طور ناهموار.

علائم و نشانه های ابتلا به ژنیکوماستی

علائم و نشانه های ژنیکوماستی عبارت اند از:

  1. تورم بافت پستان.
  2. حساسیت به پستان.

چه موقع به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورتی که با موارد زیر روبه رو شدید به پزشک مراجعه کنید:

  • تورم.
  • درد یا حساسیت.
  • ترشحات نوک پستان در یک یا هر دو پستان.
در صورت احساس  درد و ایجاد تورم در بافت سینه به پزشک مراجعه کنید.

علل ایجاد ژنیکوماستی چیست؟

ژنیکوماستی در اثر عدم تعادل هومون ها (کاهش میزان هورمون تستوسترون در مقایسه با استروژن) ایجاد می شود. چندین مورد می تواند تعادل هورمون را بر هم زند، از جمله موارد زیر:

1- تغییرات هورمون طبیعی

هورمون های تستوسترون و استروژن خصوصیات جنسی را در مردان و زنان کنترل می کنند. تستوسترون صفات مردانه مانند: توده عضلانی و موهای بدن را کنترل می کند. استروژن صفات زنانه از جمله رشد پستان ها را کنترل می کند.

اکثر مردم استروژن را به عنوان یک هورمون انحصاری زنانه تصور می کنند. اما، مردان نیز آن را تولید می کنند. البته، به طور معمول در مقادیر کم. بنابراین، در صورتی که سطح استروژن مردان بیش از حد افزایش یابد و با سطح تستوسترون تعادل نداشته باشد، می تواند باعث بروز ژنیکوماستی شود.

  • ژنیکوماستی در نوزادان: بیش از نیمی از نوزادان پسر به دلیل اثرات استروژن مادرشان با بزرگ شدن پستان متولد می شوند. به طور کلی، تورم پستان در طی دو تا سه هفته پس از تولد از بین می رود.
  • ژنیکوماستی در دوران بلوغ: ژنیکوماستی ناشی از تغییرات هورمونی در دوران بلوغ نسبتاً شایع است. در بیشتر موارد، تورم پستان در طی شش ماه تا دو سال بدون درمان از بین می رود.
  • ژنیکوماستی در بزرگسالان: شیوع ژنیکوماستی در سنین 50 تا 69 بار دیگر به اوج خود می رسد. حداقل از هر 4 مرد 1 نفردر این گروه سنی تحت تأثیر قرار می گیرند.

2- داروها

تعدادی از داروها می توانند باعث ژنیکوماستی شوند. این شامل:

  • ضد آندروژن: برای درمان سرطان پروستات و سایر موارد مربوط به آن استفاده می شود. به عنوان مثال: می توان به فلوتامید، فیناستراید (Proscar ،Propecia) و اسپیرونولاکتون (Aldactone ،Carospir) اشاره کرد.
  • استروئیدهای آنابولیک و آندروژن ها: توسط پزشکان برای برخی شرایط تجویز می شوند و یا گاهی اوقات توسط ورزشکاران به طور غیرقانونی برای عضله سازی و تقویت عملکرد استفاده می شود.
  • داروهای ایدز: ژنیکوماستی در مردانی که HIV مثبت دارند و رژیم درمانی تحت عنوان درمان ضد ویروسی بسیار فعال دارند، ایجاد می شود. Efavirenz (Sustiva) بیشتر از سایر داروهای HIV با ژنیکوماستی همراه است .
  • داروهای ضد اضطراب، مانند: دیازپام (والیوم).
  • داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای.
  • آنتی بیوتیک ها.
  • داروهای زخم مانند: داروی سایمتیدین بدون نسخه (Tagamet HB).
  • درمان سرطان.
  • داروهای قلبی مانند: دیگوکسین (لانوکسین) و مسدود کننده های کانال کلسیم.
  • داروهای تخلیه کننده معده مانند: متوکلوپرامید (Reglan).

3- مصرف مواد مخدر و الکل

موادی که می توانند باعث ژنیکوماستی شوند، عبارتند از:

  • الکل.
  • آمفتامین ها، برای درمان اختلال کمبود توجه / بیش فعالی استفاده می شود.
  • ماری جوانا.
  • هروئین.
  • متادون (متادوز، دولوفین).

4- شرایط سلامتی

چندین وضعیت سلامتی با بر هم زدن تعادل طبیعی هورمون ها می تواند باعث ژنیکوماستی شود. این شامل:

  • هیپوگنادیسم: شرایطی که با تولید طبیعی تستوسترون تداخل می کند. مانند: سندرم کلاینفلتر یا نارسایی هیپوفیز، می تواند با ژنیکوماستی همراه باشد.
  • سالخوردگی: تغییرات هورمونی که با پیری طبیعی اتفاق می افتد، می تواند باعث بزرگ شدن پستان در مردان شود. به خصوص در مردان دارای اضافه وزن.
  • تومور: برخی تومور ها مانند: بیضه ها، غدد فوق کلیوی یا غده هیپوفیز می توانند هورمون هایی تولید کنند که تعادل هورمون زن و مرد را تغییر دهند.
  • نارسایی کلیه: تقریباً نیمی از افراد تحت درمان با دیالیز به دلیل تغییرات هورمونی، ژنیکوماستی را تجربه می کنند.
  • نارسایی کبدی و سیروز: تغییر در سطح هورمون های مربوط به مشکلات کبدی و داروهای سیروز با ژنیکوماستی مرتبط است.
  • سوء تغذیه و گرسنگی: هنگامی که بدن شما از تغذیه کافی محروم است، سطح تستوسترون کاهش می یابد در حالی که سطح استروژن ثابت می ماند و باعث عدم تعادل هورمونی می شود. هنگامی که تغذیه طبیعی از بین می رود ژنیکوماستی نیز ممکن است اتفاق بیفتد.
  • پرکاری تیروئید: در این شرایط، غده تیروئید مقدار زیادی هورمون تیروکسین تولید می کند و این باعث بر هم زدن تعادل هورمون ها می شود.
بر هم خوردن تعادل طبیعی هورمون ها.

*** بیشتر بدانید: نحوه کنترل پرکاری تیروئید به طور طبیعی

5- استفاده از برخی محصولات گیاهی

روغن های گیاهی مانند: روغن درخت چای یا روغن اسطوخودوس به دلیل خواص فراوانی که دارند در شامپوها، صابون ها یا لوسیون ها استفاده می شود. اما، مصرف آن ها در ایجاد ژنیکوماستی مرتبط است.

عوامل خطر

برخی عوامل احتمال ابتلا به این عارضه را بیشتر می کنند. عوامل خطر برای ابتلا به ژنیکوماستی، عبارت اند از:

  • بلوغ.
  • افزایش سن.
  • استفاده از استروئیدهای آنابولیک یا آندروژن برای افزایش عملکرد ورزشی.
  • برخی شرایط سلامتی از جمله: بیماری کبد و کلیه، بیماری تیروئید، تومورهای فعال هورمونی و سندرم کلاینفلتر.

راه های پیشگیری از ابتلا به ژنیکوماستی

چند عامل وجود دارد که می توانید کنترل کنید و ممکن است خطر ژنیکوماستی را کاهش دهد:

  • از مواد مخدر استفاده نکنید: به عنوان مثال می توان به استروئیدها و آندروژن ها، آمفتامین ها، هروئین و ماری جوانا اشاره کرد.
  • از مصرف الکل خودداری کنید: الکل مصرف نکنید. اگر مشروب می نوشید، این کار را با اعتدال انجام دهید.
  • داروهای خود را بررسی کنید: اگر از دارویی مصرف می کنید که امکان ابتلا به ژنیکوماستی وجود دارد، با پزشک مشورت کنید و داروی جایگزین و مناسبی را مصرف کنید.

عوارض ابتلا به ژنیکوماستی

ژنیکوماستی عوارض جسمی کمی دارد. اما، به دلیل تغییر ظاهر افراد می تواند باعث بروز افسردگی (مشکلات روحی یا روانی) شود.

نحوه تشخیص آن

پزشک در مورد سوابق پزشکی و دارویی و شرایط پزشکی در خانواده از شما سوال می کند. همچنین، یک معاینه بدنی صورت می پذیرد که ممکن است شامل ارزیابی دقیق بافت پستان، شکم و اندام تناسلی شما باشد. همچنین، ممکن است پس از معاینه فیزیکی، برخی تست ها و آزمایشات انجام شود. سایر آزمایشات اولیه و ثانویه شامل:

1. آزمایش

آزمایشات اولیه برای تعیین علت بزرگ شدن پستان در مردان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • آزمایش خون.
  • ماموگرافی.

بسته به نتایج اولیه آزمایش، ممکن است نیاز به آزمایش بیشتر داشته باشید، از جمله:

  • اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT).
  • اسکن تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI).
  • سونوگرافی بیضه.
  • نمونه برداری از بافت پستان.
نمونه برداری از بافت پستان.

شرایطی که علائم مشابه ژنیکوماستی ایجاد می کند؟

برخی شرایطی که علائم مشابه ژنیکوماستی ایجاد می کند، عبارتند از:

  • بافت چربی سینه: بعضی از مردان و پسران چربی پستانی دارند که شبیه ژنیکوماستی است. این ژنیکوماستی نیست و نیازی به ارزیابی اضافی ندارد.
  • سرطان پستان: این در مردان غیر معمول است. اما، ممکن است رخ دهد. بزرگ شدن یک پستان یا وجود یک گره سفت، نگرانی برای سرطان پستان در مردان را افزایش می دهد.
  • آبسه پستان: این عفونت بافت پستان است.

پزشک می خواهد مطمئن شود که تورم پستان شما ناشی از بیماری ژنیکوماستی است و نه بیماری دیگری، به همین دلیل بافت چربی سینه، سرطان پستان، آبسه پستان را بررسی می کند.

سایر روش های درمانی ژنیکوماستی

اگر ژنیکوماستی به خودی خود بهبود نیابد یا باعث درد، حساسیت قابل توجهی یا خجالت شود، ممکن است لازم باشد درمان را شروع کنید. سایر روش های درمانی شامل موارد زیر می باشد:

1- داروها

داروهایی که برای درمان سرطان پستان و سایر شرایط استفاده می شوند، ممکن است برای برخی از مردان مبتلا به ژنیکوماستی مفید باشد. آن ها عبارتند از:

  • تاموکسیفن (Soltamox).
  • مهار کننده های آروماتاز مانند: آناستروزول (Arimidex).
مصرف برخی داروها.

هشدار

اگرچه این داروها توسط سازمان غذا و دارو تأیید شده اند. اما، به طور خاص برای استفاده در افراد مبتلا به ژنیکوماستی تأیید نشده اند.

2- جراحی برای از بین بردن بافت های اضافی پستان

اگر بزرگ شدن پستان ها در مشاهده اولیه قابل توجه و آزار دهنده باشد، پزشک شما ممکن است جراحی را به شما توصیه کند. دو گزینه مناسب برای جراحی ژنیکوماستی شامل موارد زیر می باشد:

  • لیپوساکشن: این جراحی چربی سینه را از بین می برد. اما بافت غده پستان را از بین نمی برد.
  • ماستکتومی: این نوع جراحی بافت غده پستان را از بین می برد. جراحی اغلب فقط با استفاده از برش های کوچک انجام می شود. این نوع جراحی کمتر تهاجمی بوده و هم چنین، زمان بهبودی کمتری را شامل می شود.

بیان دلایل اهمیت درمان ژنیکوماستی

  • برای مردان، بزرگ شدن سینه ها می تواند استرس آور و شرم آور باشد. در نتیجه باعث بروز افسردگی در مردان می شود.
  • پنهان کردن پستان های بزرگ ممکن است دشوار باشد و هم چنین، روابط عاشقانه را به چالش بکشد.
  • در دوران بلوغ، داشتن پستان های بزرگ تر از حد معمول، می تواند پسران را به هدف اذیت و آزار همسالان تبدیل کند.
  • همچنین، این بیماری افراد را به پرهیز از ورزش شنا و دیگر فعالیت های اجتماعی ترغیب می کند.

راه های پشتیبانی و کنار آمدن با ژنیکوماستی

به طور کلی، بیماری ژنیکوماستی مشکل جدی نیست. اما، ممکن است کنار آمدن با این بیماری برای برخی افراد کمی سخت باشد. مردان و پسران مبتلا به ژنیکوماستی گاهی در سینه های خود احساس درد دارند و همچنین، ممکن است از لحاظ زیبایی احساس خجالت کنند. بنابراین، جهت کاهش استرس و بهبود وضعیت روحیتان موارد زیر را انجام دهید:

  • مشاوره بگیرید: گفتگو درمانی می تواند به شما کمک کند تا از اضطراب و افسردگی ناشی از ژنیکوماستی جلوگیری کنید. همچنین، مشاوره می تواند به شما کمک کند با شریک زندگی یا اعضای خانواده خود ارتباط برقرار کنید تا آن ها بفهمند چه چیزی را پشت سر می گذارید.
  • با خانواده و دوستان خود ارتباط صمیمی برقرار کنید: ممکن است از گفتگو در مورد بزرگ شدن پستان ها با افرادی که به آن ها اهمیت می دهید، احساس خجالت کنید. اما توضیح وضعیت و درخواست پشتیبانی باعث تقویت روابط شما و کاهش استرس می شود.
  • با دیگران که به ژنیکوماستی مبتلا هستند ارتباط برقرار کنید. صحبت با مردانی که تجربه مشابهی داشته اند می تواند به شما کمک کند تا با این مشکل کنار بیایید.

سخن آخر

بیشتر موارد ژنیکوماستی با توجه به سن و شرایط شخص و با گذشت زمان و بدون درمان برطرف می شوند. مثلاً: اگر این بیماری در نوجوانان، به علت تغییر هورمون ها رخ دهد، پزشک هر 3 تا 6 ماه یک مرتبه ارزیابی مجدد دوره ای را انجام دهد تا ببیند آیا وضعیت به خودی خود بهبود می یابد یا خیر؟! در اکثر موارد ژنیکوماستی نوجوانان در کمتر از دو سال بدون درمان از بین می رود.

اما، اگر ژنیکوماستی ناشی از یک بیماری زمینه ای مانند: هیپوگنادیسم، سوء تغذیه یا بیماری سیروز باشد. ممکن است، این شرایط نیاز به درمان داشته باشد. اگر از داروهایی استفاده می کنید که می توانند باعث ژنیکوماستی شوند، بنابر تشخیص پزشک ممکن است لازم باشد مصرف آن ها را قطع و یا داروی دیگری جایگزین شود.

منبع: mayoclinic.org

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا