پزشکیسلامت

هماتوم چیست؟ معرفی انواع آن، علت و راه های درمان آن

به طور معمول، ممکن است رگ ها در هر قسمت از بدن دچار آسیب شوند و بدن معمولاً قادر است دیواره رگ های آسیب دیده را با فعال کردن آبشار لخته شدن خون و تشکیل تکه های فیبرین ترمیم کند. بدین ترتیب، رگ های خونی در بدن دائماً ترمیم می شوند. اما، اگر آسیب شدید باشد، باعث ایجاد هماتوم (مجموعه ای از خون لخته شده در خارج از رگ خونی) می شود.

علائم آن به موقعیت و این که ساختارهای مجاور چه میزان تحت تأثیر التهاب و تورم همراه با خونریزی قرار دارند، بستگی دارد. بنابراین، اندازه هماتوم متفاوت است و ممکن است در برخی موارد نیاز باشد تا به مراقبت های پزشکی مراجعه کنید. در ادامه مقاله به بررسی علائم، شرایط، معرفی انواع، شیوه کنترل درد و درمان آن می پردازیم. برای کسب اطلاعات بیشتر به خواندن مقاله ادامه دهید.

هماتوم چیست؟

در صورتی که دیواره رگ، شریان، ورید یا مویرگ به هر دلیلی آسیب ببیند و خون به بافت هایی که متعلق به آن نیست نشت یابد، هماتوم رخ می دهد.

علائم و نشانه های هماتوم چیست؟

هماتوم در ابتدا باعث تحریک و التهاب می شود. زیرا، خونی که از رگ خارج می شود برای بافت اطراف آن بسیار تحریک کننده است و ممکن است علائم التهاب از جمله: درد، تورم و قرمزی ایجاد کند. علائم رایج التهاب ناشی از هماتوم، عبارت اند از:

  • سرخی
  • گرما
  • درد
  • ورم

شایع ترین علت آن چیست؟

تروما، شایع ترین علت ایجاد آن است. بنابراین، وقتی افراد در برابر ضربه هایی مانند: تصادفات رانندگی، زمین خوردن، آسیب دیدگی سر، شکستگی استخوان قرار می گیرند، رگ خونی آسیب می بیند و خون به بافت اطراف نشت می کند. این خون تمایل به جمع شدن یا لخته شدن دارد. هر چه مقدار خونریزی بیشتر اتفاق بیفتد، میزان تشکیل لخته بیشتر است. همچنین، در ادامه به بررسی سایر دلایل آن می پردازیم.

چه شرایطی منجر به هماتوم می شود؟

در این بخش به بیان شرایطی که منجر به هماتوم می شود، می پردازیم. شرایط عبارت اند از:

  1. آنوریسم
  2. مصرف داروها: از آنجا که بدن نمی تواند رگ های خونی را به طور موثری ترمیم کند، باعث می شود تا خون به طور مداوم از طریق مناطق آسیب دیده نشت کند. بنابراین، ممکن است مصرف داروهای رقیق کننده یا ضد انعقاد خون باعث افزایش خونریزی خودبخودی و گسترش هماتوم شوند. دارو ها شامل:
    • وارفارین (کومادین)
    • آسپرین
    • کلوپیدوگرل (پلاویکس)
    • پراسوگرل (Effient)
    • ریواروکسابان (Xarelto)
    • آپیکسابان (Eliquis)
  3. بیماری ها: یا شرایطی که ممکن است تعداد پلاکت ها در جریان خون را کاهش دهد (ترومبوسیتوپنی) یا عملکرد آن ها را کاهش دهد: به عنوان مثال:
    • عفونت های ویروسی (سرخچه، پاروویروس، اوریون، آبله مرغان، اچ آی وی و هپاتیت C).
    • آنمی آپلاستیک
    • سرطان خون و انواع سرطان ها
    • سوء مصرف الکل
    • کمبود طولانی مدت ویتامین D
  4. آسیب های ارتوپدی: شکستگی استخوان های بلند، مانند: ران (استخوان ران) و بازو (بازو) می تواند با مقدار قابل توجهی خونریزی همراه باشد. بنابراین، همیشه محل شکستگی با هماتوم همراه است.

سایر شرایطی که باعث هماتوم می شود؟

  • شکستگی استخوان لگن: این شکستگی ها همچنین می توانند خونریزی قابل توجهی داشته باشند. زیرا، برای شکستن این استخوان ها مقدار زیادی نیرو لازم است و رگ ها و شریان های مجاور نیز اغلب آسیب می بینند.
  • دوران قاعدگی: در دوران قاعدگی، خون می تواند به عنوان بخشی از قاعدگی طبیعی در واژن جمع شود و به جای این که بلافاصله خارج شود، ممکن است لخته های کوچک خون ایجاد کند.
  • دوران بارداری: خونریزی از واژن و دفع لخته های خون یا هماتوم در دوران بارداری طبیعی نیست و دلایلی برای مراجعه فوری به پزشکی است.
  • زایمان: دفع لخته خون پس از زایمان نوزاد نسبتاً معمول است.
بارداری

انواع هماتوم چیست؟

اندازه آن متفاوت است. مثلاً: ممکن است آسیب کوچک باشد و فقط با یک قطره خون هماتوم ایجاد شود. اما، اگر آسیب شدید باشد یا شخص دچار مشکلات مانند فشار خون باشد، منجر به خونریزی شدید می شود و معمولاً ترمیم شریان با شکست مواجه می شود. در این صورت هماتوم گسترش می یابد.

بنابراین، انواع مختلفی از هماتوم وجود دارد و اغلب بر اساس موقعیت توصیف می شوند. در ادامه به توضیح مختصری درباره انواع آن می پردازیم. نمونه هایی از هماتوم ها شامل:

1. هماتوم اپیدورال و ساب دورال چیست؟

  • هماتوم اپیدورال: این نوع به دلیل ضربه اغلب به معبد، جایی که شریان مننژ وسط قرار دارد، رخ می دهد. خونریزی در فضای اپیدورال، خارج از “دورا” که غشای داخلی مغز است، جمع می شود. به دلیل نحوه اتصال دورا به جمجمه، هماتوم های کوچک باعث فشار قابل توجه و آسیب مغزی می شوند.
    • علائم آن شامل: کمر درد، از دست دادن کنترل مثانه یا روده می باشد.
  • هماتوم های ساب دورال: این نوع نیز به دلیل ضربه ایجاد می شود. اما، آسیب معمولاً به رگ های مغز وارد می شود. این باعث نشت خون کمتری می شود و از آنجا که خونریزی در فضای ساب دورال بسیار کند می باشد و به تدریج متوقف شود. بنابراین، ممکن است علائم حادی ایجاد نکند. همچنین، فضای زیر حفره، فضای زیادی برای تجمع خون دارد و به همین دلیل فشار کمتری بر عملکرد مغز دارد. اما در هر صورت هماتوم های ساب دورال نیز ممکن است بزرگ باشند و باعث تورم مغز شوند و کشنده باشند.
    • برخی مشکلات آن می توان به سردرد، گیجی، تشنج اشاره کرد.

هشدار!!!

خطرناک ترین هماتوم آن هایی است که در داخل جمجمه رخ می دهد. از آنجا که جمجمه یک ظرف محصور است، هر چیزی که فضا اشغال کند فشار داخل را افزایش می دهد و به طور بالقوه توانایی عملکرد مغز را مختل می کند. در برخی موارد این می تواند منجر به مرگ شود.

2. هماتوم های داخل مغزی و پوست سر چیست؟

  • هماتوم های داخل مغزی: این نوع ممکن است به دلیل خونریزی ناشی از فشار خون کنترل نشده، نشت یا پارگی آنوریسم، ضربه، تومور یا سکته مغزی در داخل بافت مغز رخ دهد. و باعث مشکلاتی از جمله: تشنج، مشکلات گفتاری، کما می شود.
  • هماتوم های پوست سر: این نوع در قسمت خارجی جمجمه رخ می دهد و اغلب به صورت برجستگی در سر احساس می شود. از آنجا که آسیب به پوست و لایه های عضلانی خارج از جمجمه وارد شده است، خود هماتوم پوست سر نمی تواند به مغز فشار بیاورد.
هماتوم های داخل مغزی

3. هماتوم های گوش و بینی چیست؟

  • اگر صدمه ای باعث خونریزی مارپیچ خارجی یا ساختار غضروف گوش شود (خون بین لایه نازک پوست و خود غضروف گیر کند)، هماتوم گوش نامیده می شود. از آنجا که غضروف گوش، خون خود را مستقیماً از پوست پوشاننده تأمین می کند، ضربه و ایجاد هماتوم می تواند جریان خون را کاهش دهد و در نتیجه باعث لخته شدن و از بین رفتن قسمت هایی از غضروف شود. این منجر به تغییر شکل و ایجاد دست انداز در قسمت بیرونی گوش می شود که “گوش گل کلم” (غالباً گوش بوکسور، گوش کشتی گیر یا گوش گل کلم) نامیده می شود.
  • این نوع در اثر ضربه یا شکستگی بینی ایجاد می شود. در صورت عدم شناسایی و درمان، غضروف می تواند خراب شود و باعث آسیب دیدگی تیغه بینی شود.
هماتوم گوش

بیشتر بدانید: بررسی علل کم شنوایی + راه های پیشگیری و درمان آن

4. هماتوم های عضلانی و زیر ناخن چیست؟

  • هماتوم های عضلانی: این نوع به دلیل میزان تورم و التهاب می توانند بسیار دردناک باشند. برخی از عضلات توسط نوار های سختی از بافت احاطه شده اند. اگر خونریزی زیادی رخ دهد، فشار درون این محفظه ها می تواند تا حدی افزایش یابد که “سندرم کوپارتمان” رخ دهد. در این شرایط، خون رسانی عضله به خطر می افتد و عضله و سایر ساختار ها مانند: اعصاب می توانند به طور دائمی آسیب ببینند.
    • این حالت بیشتر در قسمت پایین پا و بازو دیده می شود. سندرم کوپارتمان همچنین ممکن است به عنوان یک عارضه شکستگی دیده شود. این نیاز به یک جراحی اورژانسی دارد. بنابراین، باید سریعاً به مراقبت های پزشکی مراجعه شود.
  • هماتوم های زیر ناخن: در اثر آسیب به انگشتان دست یا پا، در زیر ناخن خون ریزی اتفاق می افتد و از آنجا که به دام افتاده است، فشار ایجاد می کند و باعث درد می شود. ترپیناسیون یا سوراخ کردن ناخن برای از بین بردن لخته خون، فشار و همچنین، آسیب را برطرف می کند. در نهایت، با گذشت زمان، ناخن ترمیم می شود.
    • از جمله عوارض آن می توان به از دست دادن ناخن و درد در بستر ناخن اشاره کرد.
آسیب دیدگی پا.

5. هماتوم های زیرپوستی و داخل شکمی چیست؟

  • هماتوم های زیر جلدی: این نوع کبودی ها و کوفتگی های پوست هستند (اکیموز). این موارد به دلیل ضربه یا صدمه به رگ های خونی سطحی زیر پوست رخ می دهد. افرادی که از داروهای ضد انعقادی استفاده می کنند بیشتر در معرض هماتوم زیر جلدی هستند. از جمله علائم ـآن، تغییر رنگ در سطح پوست آن ها می باشد.
  • خونریزی و هماتوم داخل شکمی: این نوع ممکن است به دلیل انواع جراحات یا بیماری ها باشد و ممکن است در اندام های جامدی مانند: کبد، طحال یا کلیه نیز ایجاد شود. همچنین، ممکن است در دیواره های روده، از جمله روده کوچک (دوازدهه، ژژنوم و ایلئوم) یا روده بزرگ (روده بزرگ) ایجاد شوند. این باعث درد شکم یا پهلو (طحال، کبد یا هماتوم صفاقی) می شود.

آیا هماتوم بدون درمان برطرف می شود؟

به طور کلی، هماتوم های بخش های سطحی پوست، قسمت های نرم و عضله با گذشت زمان برطرف می شوند. زیرا، بدن لخته خون را تجزیه می کند و با تخلیه مایعات و صاف شدن هماتوم، شکل آن تغییر می کند. با متابولیسم تدریجی مواد شیمیایی خون و برطرف شدن هماتوم، رنگ آن از کبودی به رنگ آبی مایل به آبی به زرد و قهوه ای تغییر می کند. بسته به محل، تغییر رنگ ممکن است از طریق جاذبه از طریق صفحات مختلف بافت حرکت کند.

به عنوان مثال؛ هماتوم پیشانی ممکن است باعث کبودی در زیر چشم شود و به نظر می رسد با گذشت زمان به سمت گردن می رود.
اما، هماتوم های داخل جمجمه، اپیدورال، ساب دورال و داخل مغزی غالباً برای درمان نیاز به مداخله جراحی مغز و اعصاب دارند.

چه زمانی باید برای هماتوم با پزشک تماس بگیرید؟

اکثر هماتوم ها در اثر ضربه جزئی اتفاق می افتد و این آسیب دیدگی های جزئی با خود مراقبتی بهبود می یابد. اما، برخی از هماتوم ها ممکن است جدی تر باشند. بنابراین، در شرایط زیر به دنبال مراقبت های پزشکی باشید (توجه داشته باشید که این لیست جامع نیست):

  1. فردی که دچار گیجی، استفراغ، اختلال در گفتار، ضعف عضلانی، تغییرات بینایی و از ناحیه سر دچار سردرد شود. باید فوراً به پزشک مراجعه کند.
  2. همچنین، افرادی که از داروهای رقیق کننده خون استفاده می کنند حتی پس از آسیب دیدگی جزئی در معرض خطر خونریزی قابل توجه قرار دارند. بهتر است که این افراد در صورت تصادف حتی در تصادفات جزئی یا جراحت های خیلی جزئی به دنبال مراقبت های پزشکی باشند.
  3. لخته شدن خون در ادرار نیاز به ارزیابی سریع دارد.

متخصصان پزشکی چگونه آن را تشخیص می دهند؟

هماتوم های پوست و بافت های نرم مانند: عضلات و مفاصل اغلب فقط با معاینه فیزیکی تشخیص داده می شوند. اما، برای بیمارانی که علائمی از خونریزی داخلی دارند، متخصص مراقبت های بهداشتی برای ارزیابی بهتر شیوه ای مختلف تصویربرداری را در نظر می گیرد. این شامل:

  • برای ارزیابی شکستگی استخوان ممکن است به اشعه ایکس ساده نیاز باشد.
  • بیمارانی که از ناحیه سر دچار هماتوم هستند. اغلب به سی تی اسکن نیاز دارند.
  • سونوگرافی روش آزمایشی انتخابی برای خانم های باردار است.
تشخیص با سونوگرافی.

شیوه کنترل درد و درمان آن چگونه است؟

درمان هماتوم های مربوط به سایر اعضای بدن به این بستگی دارد که سیستم ارگانیسم در چه حدی درد داشته باشد. در این موارد، درمان متناسب با شرایط خاص انجام خواهد شد.

شیوه درمان هماتوم های پوست و بافت های نرم: این نوع اغلب با استراحت، یخ، فشرده سازی درمان می شوند. برخی از متخصصان مراقبت های بهداشتی ممکن است از گرما به عنوان یکی دیگر از گزینه های درمانی استفاده کنند.

درمان هماتوم های پوست و بافت های نرم با استفاده از کیسه آب یخ و استراحت.

شیوه کنترل درد: درد آن معمولاً به دلیل التهاب است و ممکن است با داروهای مسکن بدون نسخه درمان شود. انتخاب نوع دارو بستگی به میزان سلامت فرد دارد. بنابراین، اگر در مورد مصرف دارو دچار تردید هستید، بهتر است که با متخصص مراقبت بهداشت یا داروساز مشورت کنید. مثلاً:

  • برای آن دسته از بیمارانی که از داروهای ضد انعقاد خون استفاده می کنند به دلیل خطر خونریزی دستگاه گوارش، مصرف ایبوپروفن ممنوع می باشد (توصیه نمی شود).
  • همچنین، بیماران مبتلا به بیماری کبد نباید استامینوفن را بدون نسخه مصرف کنند.

این عارضه چقدر جدی است؟

هماتوم باعث تورم و التهاب می شود. اغلب التهاب و تورم باعث تحریک اندام ها و بافت های مجاور می شود و علائم و عوارض را ایجاد می کند. یک عارضه شایع در همه هماتوم ها، خطر عفونت است. در حالی که از خون قدیمی ساخته شده است. اما، همان بخش از بدن خون رسانی کافی ندارد. بنابراین، در معرض خطر استعمار باکتری ها است.

آیا می توان از بروز آن جلوگیری کرد؟

پاسخ به این سوال کمی دشوار است. اما، می توان برخی شرایط را کنترل کرد. مثلاً:

  • بیمارانی که از دارو های ضد انعقاد خون استفاده می کنند، عاقلانه است که از شرکت در رویدادهایی که خطر آسیب زیادی دارند، خودداری کنند.
  • همچنین، بیمارانی که وارفارین (کومادین) مصرف می کنند، اطمینان از مناسب بودن دوز مصرفی و رقیق شدن بیش از حد خون ضروری است.
از شرکت در رویدادهایی که خطر آسیب زیادی دارد، خودداری کنید.

منبع:

www.medicinenet.com
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا