بهداشت فردیپزشکیسلامت

عفونت ادرار چیست؟ (هر آنچه لازم است درباره راه های پیشگیری و درمان آن بدانید)

دستگاه ادراری از کلیه ها، حالب، مثانه و مجرای ادرار تشکیل شده است و عفونت ادرار می تواند در هر نقطه ای از مجاری ادراری (قسمت های فوقانی و تحتانی) اتفاق بیفتد. اکثر عفونت ها قسمت تحتانی (فقط مجرای ادراری و مثانه) را درگیر می کنند. با این حال، UTI ها می توانند در قسمت فوقانی کلیه ها و حالب را هم درگیر کنند. معمولاً عفونت های دستگاه ادراری فوقانی شدیدتر هستند. اما، نادرتر از عفونت های دستگاه ادراری تحتانی هستند.

آن ها یکی از رایج ترین انواع عفونت ها هستند و سالانه حدود 8.1 میلیون ویزیت از پزشک را شامل می شوند. در ادامه به معرفی دلایل و راه های درمان آن می پردازیم. با ما همراه باشید و به خواندن ادامه دهید.

عفونت ادراری چیست؟

عفونت مجاری ادراری (UTI) یک عفونت میکروبی است. این ها موجودات بسیار کوچکی هستند که بدون میکروسکوپ قابل مشاهده نیستند. بیشتر UTI ها توسط باکتری ها ایجاد می شوند. اما، برخی از آن ها توسط قارچ ها و در موارد نادر ویروس ها ایجاد می شوند. عفونت های ادراری یکی از شایع ترین عفونت ها در انسان است.

انواع عفونت های مجاری ادرار

عفونت ها شامل دو نوع عفونت ادراری مزمن و عفونت های ادراری در دوران بارداری می باشد. در ادامه به توضیح مختصری درباره آن می پردازیم:

عفونت ادراری بدون عارضه

عفونتی است که در افراد سالم و دارای مجاری ادراری شفاف طبیعی ایجاد می شود. این ها معمولاً با 2 تا 3 روز درمان قابل درمان هستند.

عفونت های ادراری مزمن

عفونت ادراری مزمن، بیشتر در افرادی که در اثر شرایطی مانند بارداری یا پیوند عضو شده اند رخ می دهد. عفونت های مزمن نیاز به دوره های طولانی تری از مصرف آنتی بیوتیک ها دارند و معمولاً دوره درمان بین 7 تا 14 روز است.

نکته: بیشتر عفونت ها پس از درمان از بین می روند. اما، عفونت ادراری مزمن یا پس از درمان از بین نمی رود یا عود می کند. عفونت های مکرر در بین زنان بیشتر شایع است.

عفونت های ادراری در دوران بارداری

احتمال ابتلا به عفونت در زنان باردار بیشتر از سایر زنان است. همچنین، احتمال سرایت آن به کلیه ها نیز زیاد است. این به این دلیل است که تغییرات در بدن در دوران بارداری بر روی دستگاه ادراری تأثیر می گذارد.

زنانی که باردار هستند و علائم عفونت دارند باید فوراً به پزشک خود مراجعه کنند. عفونت ها در دوران بارداری می تواند باعث فشار خون بالا و زایمان زودرس شود.

در صورت عفونت های ادراری در دوران بارداری مراجعه به پزشک الزامی است.
زنانی که باردار هستند و علائم عفونت دارند، باید فوراً به پزشک خود مراجعه کنند.

علائم عفونت مجاری ادرار

همان طور که قبلاً گفتیم، عفونت می تواند در هر قسمت از مجاری ادرار اتفاق بیافتد. بنابراین، علائم آن بستگی به این دارد که کدام قسمت از دستگاه ادراری آلوده است. علاوه براین، علائم بر خانم یا آقا بودن نیز تاثیر دارد. در این بخش به توضیح مختصری درباره علائم هر بخش می پردازیم:

عفونت های مجاری ادراری تحتانی

این عفونت بر مجرای ادراری و مثانه تأثیر می گذارد و علائم آن عبارت اند از:

  • ادرار همراه با سوزش
  • افزایش دفعات ادرار بدون دفع ادرار زیاد
  • افزایش فوریت ادرار
  • ادرار خونی
  • ادرار کدر
  • ادراری که شبیه کولا یا چای است
  • ادرار که بوی تند و قوی دارد
  • علاوه بر علائم گفته شده، درد لگن در زنان و درد راست روده (درد مقعدی) در مردان شایع است.

عفونت های دستگاه ادراری فوقانی

این عفونت بر کلیه ها تأثیر می گذارد و علائم آن عبارت اند از:

  • درد و حساسیت در قسمت فوقانی کمر و پهلو ها
  • لرز
  • تب
  • حالت تهوع
  • استفراغ
درد و حساسیت در قسمت فوقانی کمر و پهلوها

هشدار !!!

اگر باکتری ها از طریق کلیه الوده به خون منتقل شوند می توانند تهدید کننده زندگی باشند. این بیماری که “Urosepsis” نامیده می شود، می تواند باعث کاهش شدید فشار خون، شوک و مرگ شود.

چگونگی تشخیص عفونت ادرار

در صورت مشکوک بودن به عفونت، به پزشک مراجعه کنید. پزشک علائم شما را بررسی کرده و معاینه فیزیکی انجام می دهد. برای تأیید تشخیص دقیق عفونت، نیاز به آزمایش ادرار می باشد تا ادرار شما را از نظر میکروبی آزمایش کند.

معمولاً پس از بررسی علائم اولیه، آزمایش نمونه ادرار برای ارزیابی وجود گلبول های سفید خون، گلبول های قرمز و باکتری ها انجام می شود. نمونه ادرار باید تمیز باشد، برای این کار پزشک نحوه دریافت نمونه تمیز را به شرح زیر برای شما توضیح می دهد:

  1. لازم است که قبل از ارائه نمونه ادرار ناحیه تناسلی خود را بشوید. این به جلوگیری از گیر افتادن باکتری های ناحیه تناسلی در نمونه کمک می کند.
  2. همچنین، نمونه ادرار در وسط جریان ادراری شما جمع آوری می شود و نه در ابتدا.

در صورت مشکوک بودن به ویروس، ممکن است نیاز به آزمایش خاصی باشد. ویروس ها از علل نادر این نوع عفونت ها هستند. اما، در افرادی که پیوند اعضا انجام داده اند یا شرایط دیگری دارند که سیستم ایمنی آن ها را تضعیف می کند، این نوع بیشتر دیده شده است.

آزمایش ادرار
نمونه ادرار برای تشخیص میزان و نوع عفونت

نحوه تشخیص عفونت های مکرر دستگاه فوقانی

اگر عفونت مکرر دستگاه فوقانی دارید، ممکن است پزشک شما برای تشخیص علت آن علاوه بر آزمایش ادرار، نیاز به آزمایش شمارش کامل خون (CBC) و کشت خون نیز داشته باشد. پزشک با داشتن آزمایش کشت خون می تواند اطمینان حاصل کند که آیا عفونت به جریان خون سرایت نکرده است یا خیر. بنابراین، جهت بررسی هرگونه ناهنجاری یا انسداد در دستگاه ادراری شما آزمایشات زیر مورد نیاز است که عبارت اند از:

  • سونوگرافی: در آن دستگاهی به نام مبدل از شکم شما عبور می کند. مبدل از امواج اولتراسوند برای ایجاد تصویری از اندام های دستگاه ادراری شما که روی مانیتور نمایش داده می شود، استفاده می کند.
  • پیلوگرام داخل وریدی (IVP): شامل تزریق رنگی به بدن است که از طریق مجاری ادراری شما عبور می کند و از اشعه ایکس شکم شما عکس برداری می کند. این رنگ دستگاه ادراری شما را بر روی عکس اشعه ایکس برجسته می کند.
  • سیستوسکوپی: پزشک می تواند با استفاده از یک دوربین کوچک که از طریق مجرای ادراری وارد مثانه می شود، داخل مثانه شما را ببیند. در طول یک سیستوسکوپی، پزشک شما ممکن است یک تکه کوچک از بافت مثانه را برداشته و آن را آزمایش کند تا التهاب مثانه یا سرطان به عنوان علت علائم شما رد شود.
  • اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT): برای به دست آوردن تصاویر دقیق تر از سیستم ادراری ممکن است اسکن توموگرافی کامپیوتری انجام شود.
  • تست ورودینامیک: این روش تعیین می کند که دستگاه ادراری چگونه ادرار را ذخیره و آزاد می کند.

علل و عواملی که خطر عفونت ادراری را افزایش می دهد؟

هر چیزی که تخلیه مثانه را کاهش دهد یا مجاری ادراری را تحریک کند می تواند منجر به عفونت ادراری شود. همچنین عوامل زیادی وجود دارد که می تواند شما را در معرض افزایش خطر ابتلا به UTI قرار دهد. این عوامل عبارتند از:

  • سن (افراد مسن بیشتر مبتلا می شوند).
  • بی تحرکی برای مدت طولانی (کاهش تحرک پس از جراحی یا استراحت طولانی مدت در تخت)
  • سابقه سنگ کلیه
  • سابقه عفونت های دستگاه ادراری
  • انسداد مجاری ادراری (مانند: بزرگ شدن پروستات، سنگ کلیه و انواع خاصی از سرطان).
  • دیابت (به ویژه اگر به طور ضعیفی کنترل شود که ممکن است احتمال ابتلا به عفونت ادراری را افزایش دهد).
  • برخی از انواع پیشگیری از بارداری
  • بارداری
  • یائسگی
  • ساختارهای غیرطبیعی دستکاه تناسلی (از بدو تولد)
  • ضعف سیستم ایمنی بدن
  • رابطه جنسی (به ویژه اگر مکرر، شدید و با شرکای متعدد یا جدید باشد)
  • بهداشت شخصی ضعیف
  • مشکلات در تخلیه کامل مثانه
  • داشتن سوند ادراری
  • بی اختیاری روده
  • استفاده از اسپرم کش و تامپون
  • استفاده زیاد از آنتی بیوتیک ها که می تواند فلور طبیعی روده و مجاری ادراری را مختل کند.

برخی عواملی که موجب ایجاد یا گسترش عفونت در زنان می شود؟

در برخی موارد، برخی از شیوه های زندگی ممکن است به کاهش خطر برخی از این عوامل کمک کند که شامل:

مجرای ادرار کوتاهتر

طول و محل پیشابراه در زنان احتمال ابتلا به عفونت ادراری را افزایش می دهد. مجرای ادرار در زنان بسیار نزدیک به واژن و مقعد است. باکتری هایی که ممکن است به طور طبیعی در اطراف واژن و مقعد ایجاد شوند، می توانند منجر به عفونت در مجرای ادرار و بقیه دستگاه ادراری شوند (مجرای ادرار زن کوتاه تر از مرد است و باکتری ها فاصله کمتری برای ورود به مثانه دارند).

رابطه جنسی

فشار بر مجاری ادراری زنان در هنگام مقاربت می تواند باکتری ها را از اطراف مقعد به داخل مثانه منتقل کند. اکثر زنان پس از مقاربت در ادرار خود باکتری دارند. با این حال، بدن معمولاً می تواند ظرف 24 ساعت از شر این باکتری ها خلاص شود. اما، باکتری های روده ممکن است دارای خواصی باشند که به آن ها اجازه می دهد به مثانه بچسبند.

استفاده از اسپرم کش ها

اسپرم کش ها ممکن است خطر عفونت ادراری را افزایش دهند. آن ها می توانند باعث تحریک پوست در برخی از زنان شوند. این امر خطر ورود باکتری ها به مثانه را افزایش می دهد.

استفاده از کاندوم در هنگام رابطه جنسی

کاندوم های لاتکس بدون روغن ممکن است اصطکاک را افزایش داده و باعث تحریک پوست زنان در هنگام رابطه جنسی شوند. این ممکن است خطر عفونت ادراری را افزایش دهد.

با این حال، کاندوم برای کاهش شیوع عفونت های مقاربتی مهم است. برای جلوگیری از اصطکاک و سوزش پوست ناشی از کاندوم، مطمئن شوید که به اندازه کافی از روان کننده های حاوی آب استفاده می کنید و اغلب در حین مقاربت از آن استفاده کنید.

دیافراگم ها

دیافراگم ها ممکن است بر مجرای ادراری زنان فشار وارد کنند. این می تواند تخلیه مثانه را کاهش دهد.

کاهش سطح استروژن

پس از یائسگی، کاهش سطح استروژن باعث تغییر باکتری های طبیعی در واژن شما می شود. این می تواند خطر عفونت ادراری را افزایش دهد.

راه های پیشگیری از عفونت ادرار چیست؟

عفونت های ادراری در زنان بسیار بیشتر از مردان اتفاق می افتد. این بدان معناست که از هر هشت زنی که عفونت دارد، فقط یک مرد مبتلا می شود. در ادامه چند توصیه جهت پیشگیری از ابتلا به عفونت آورده شده است. همه افراد می توانند اقدامات زیر را برای جلوگیری از عفونت های ادرار انجام دهند:

  • مقدار زیادی آب بنوشید (روزانه شش تا هشت لیوان آب بنوشید) و مکرر ادرار کنید.
  • مصرف بی رویه الکل و کافئین باعث تحریک مثانه می شوند. بنابراین، از مصرف مایعاتی مانند الکل و کافئین خودداری کنید.
  • کمی بعد از رابطه جنسی ادرار کنید.
  • برای تمیز کردن ناحیه تناسلی خود را از جلو به عقب پاک کنید تا میکروب های مقعد، وارد مجاری ادراری نشوند.
  • همیشه ناحیه تناسلی را تمیز نگه دارید.
  • دوش گرفتن به حمام ترجیح داده می شود.
  • در ناحیه تناسلی از استفاده روغن خودداری کنید.
  • ترجیحاً از تامپون استفاده نکنید و استفاده از نوار بهداشتی یا لیوان قاعدگی گزینه بهتری است.
  • برای جلوگیری از بارداری از استفاده دیافراگم یا اسپرم کش خودداری کنید.
  • از مصرف هرگونه محصول معطر در ناحیه تناسلی خودداری کنید.
  • برای خشک نگه داشتن ناحیه تناسلی از لباس زیر نخی و لباس گشاد استفاده کنید.
  • به افراد توصیه می شود در مورد مدیریت بی اختیاری ادرار یا مشکلات در تخلیه کامل مثانه به پزشک مراجعه کنید.
روزانه شش تا هشت لیوان آب بنوشید
مقدار زیادی آب بنوشید.

اقدامات خاصی که ممکن است به جلوگیری از عفونت های ادراری در زنان کمک کند. شامل موارد زیر می باشد:

  • برای زنان یائسه، استفاده از استروژن موضعی یا واژینال که توسط پزشک تجویز شده است می تواند در پیشگیری از عفونت ادراری کمک کند.
  • همچنین، اگر پزشک شما معتقد است که مقاربت یکی از عوامل مکرر UTIs شماست، ممکن است مصرف آنتی بیوتیک های پیشگیرانه (بعد از مقاربت یا به طور طولانی مدت) توصیه کند.
  • مصرف مکمل های روزانه کرن بری یا استفاده از پروبیوتیک های واژینال مانند لاکتوباسیلوس نیز ممکن است در پیشگیری از عفونت های ادراری مفید باشد. برخی از مطالعات معتقدند استفاده از شیاف پروبیوتیک واژن می تواند با تغییر باکتری های موجود در واژن، وقوع و عود عفونت ادراری را کاهش دهد.
  • حتماً با پزشک خود مشورت کنید که برنامه پیشگیری مناسب برای شما چیست.

برخی از مطالعات نشان داده اند که استفاده طولانی مدت از آنتی بیوتیک ها در افراد مسن خطر ابتلا به عفونت ادراری را کاهش می دهد.

راه های درمان عفونت ادرار چیست؟

از آنجا که عفونت های ادراری معمولاً توسط باکتری ها ایجاد می شوند، اغلب با آنتی بیوتیک ها یا ضد میکروب ها درمان می شوند. نوع دارو و طول درمان بستگی به علت، علائم و سابقه پزشکی فرد دارد. پزشک با دیدن نتایج آزمایش می تواند تعیین کند که کدام ارگانیسم باعث عفونت شده است. راه های درمان شامل موارد زیر می باشد:

  • در مرحله اول، نوشیدن مایعات زیاد و تکرر ادرار همیشه برای افرادی که مبتلا به عفونت ادراری هستند، توصیه می شود. زیرا، این کار به دفع باکتری ها کمک می کند.
  • در بیشتر موارد، علت آن باکتری است. UTI های ناشی از باکتری ها با آنتی بیوتیک درمان می شوند.
  • در برخی موارد، ویروس ها یا قارچ ها علت آن هستند. UTI های ویروسی با داروهایی به نام ضد ویروس درمان می شوند. اغلب، “cidofovir” ضد ویروسی انتخابی برای درمان عفونت های ادراری ویروسی است.
  • عفونت های ادراری قارچی با داروهایی به نام داروی ضد قارچ نیز درمان می شوند.
  • برای تسکین درد ممکن است انواع داروهای مسکن تجویز شود.
  • همچنین، استفاده از پد گرم کننده در پشت یا شکم نیز می تواند کمک کننده باشد.

مصرف آنتی بیوتیک ها برای درمان عفونت ادراری

نوع آنتی بیوتیک مورد استفاده برای درمان عفونت ادراری باکتریایی معمولاً بستگی به این دارد که کدام قسمت از دستگاه درگیر عفونت است.

  • عفونت های دستگاه تحتانی معمولاً با آنتی بیوتیک های خوراکی قابل درمان هستند.
  • اما، عفونت های دستگاه ادراری فوقانی به آنتی بیوتیک های داخل وریدی (این آنتی بیوتیک ها مستقیماً در رگ های شما قرار می گیرند) نیاز دارند.

گاهی اوقات، باکتری ها در برابر آنتی بیوتیک ها مقاومت نشان می دهند. برای کاهش خطر مقاومت به آنتی بیوتیک ها، احتمالاً پزشک شما را در کوتاه ترین دوره درمانی ممکن قرار می دهد. درمان معمولاً بیش از 1 هفته طول نمی کشد.

هشدار!!!

دوره کامل درمان همیشه باید برای UTI ها تکمیل شود تا مطمئن شوید عفونت کاملاً درمان شده است و خطر مقاومت به آنتی بیوتیک ها کاهش می یابد. علائم عفونت ادراری می توانند قبل از از بین رفتن کامل عفونت ناپدید شوند.

داروهای خانگی عفونت ادراری

هیچ داروی خانگی که بتواند عفونت ادراری را به طور کامل درمان کند، وجود ندارد. اما، برخی از کارها وجود دارد که می تواند به عملکرد بهتر داروهای شما کمک کند. از جمله:

  • نوشیدن آب بیشتر ممکن است به بدن شما کمک کند تا عفونت را سریع تر پاک کند.
  • در حالی که قره قاط یک داروی محبوب است، تحقیقات در مورد تأثیر آن ها بر درمان عفونت های ادراری متفاوت است. مطالعات قطعی بیشتری مورد نیاز است.
  • به نظر می رسد که قرص های عصاره قره قاط دو برابر آب کرنبری برای جلوگیری از عفونت های مجاری ادراری موثر هستند. این ممکن است تا حدی به دلیل قند موجود در آب کرن بری باشد. همچنین، عصاره کرن بری دارای آنتوسیانین و سالیسیلیک اسید است. این ممکن است یک اثر مسکن و ضد التهابی داشته باشد که می تواند به کاهش علائم UTI کمک کند.

طبق نظر انجمن متخصص زنان و زایمان کانادا، استفاده از محصولات کرن بری را برای جلوگیری از عفونت های مکرر UTI توصیه می شود. اما، استفاده از آن برای درمان (زمان ابتلا به عفونت) توصیه نمی شود.

انجمن متخصص زنان و زایمان کانادا

درمان خانگی عفونت ادرار

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر فرد به شدت بیمار است ممکن است نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشد تا از مصرف مایعات کافی و دریافت داروهای مناسب اطمینان حاصل شود. بنابراین، اگر افراد شامل یکی از موارد زیر باشند، ممکن است نیاز به مراجعه به بیمارستان داشته باشند:

  • باردار و دارای عفونت ادرار می باشد.
  • بزرگسالان مسن تر
  • افراد مبتلا به سرطان، دیابت، مولتیپل اسکلروزیس، آسیب نخاعی یا سایر مشکلات پزشکی
  • افرادی که دارای سابقه سنگ کلیه یا سایر تغییرات در دستگاه ادراری خود هستند.
  • عدم بهبودی از جراحی اخیر مجاری ادراری
  • عفونت های مکرر در زنان

به زنانی که عفونت مکرر مثانه دارند توصیه می شود:

  • بعد از تماس جنسی یک دوز آنتی بیوتیک مصرف کنید.
  • روزانه (حداقل به مدت 6 ماه) یک دوز آنتی بیوتیک را مصرف کنید.
  • در صورت بروز مجدد علائم عفونت، یک دوره 2 تا 3 روزه آنتی بیوتیک مصرف کنید.
  • در صورت یائسگی، تحت درمان استروژن واژینال قرار بگیرید.
آنتی بیوتیک مصرف کنید.

عوارض درمان نشدن به موقع

برای درمان عفونت مجاری ادراری که ناشی از مشکلات درون دستگاه ادراری است، باید مشکل زمینه ای پیدا و اصلاح شود. در صورت عدم درمان، این عفونت ها می توانند منجر به آسیب کلیه شوند. بنابراین، مهم است که هر چه زودتر عفونت های ادراری را درمان کنید. عفونت های درمان نشده باعث گسترش بیشتر می شوند.

درمان کردن عفونت هایی که به مجاری فوقانی سرایت می کند، بسیار دشوارتر است و به احتمال زیاد عفونت در خون پخش می شود و باعث ایجاد سپسیس می شود. این یک رویداد تهدید کننده زندگی است. اما، درمان عفونت در دستگاه ادراری تحتانی راحت تر است.

در صورت مشکوک بودن به عفونت ادراری، در اسرع وقت با پزشک خود تماس بگیرید. یک معاینه ساده و آزمایش ادرار یا خون می تواند در طولانی مدت شما را از مشکلات زیادی نجات دهد.

سخن آخر

  • خطر ابتلا به عفونت ادراری در زنان بیش از 50 درصد در طول زندگی است.
  • علائم شایع عبارت اند از میل شدید و مکرر به ادرار کردن و احساس درد و سوزش هنگام ادرار.
  • UTI معمولاً بر اساس علائم و آزمایش نمونه ادرار تشخیص داده می شود.
  • UTI ها با 2 تا 3 روز درمان قابل درمان هستند.
  • عصاره کرن بری عفونت های ادراری را درمان نمی کند. اما، ممکن است به کاهش خطر عفونت مجاری ادراری کمک کند.

منبع:

www.healthline.com
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا