پزشکیسلامت

سنگ کلیه چیست؟ (همه اطلاعاتی که نیاز است در مورد آن بدانید)

سنگ کلیه، توده های جامدی است که از کریستال ساخته شده. سنگ کلیه معمولاً از کلیه های شما سرچشمه می گیرد. با این حال، آن ها می توانند در هر نقطه از مجاری ادراری شما، ایجاد شوند. شامل:

  • کلیه ها
  • حالب
  • مثانه
  • مجرای پیشاب

سنگ کلیه یکی از دردناک ترین بیماری ها است و علل آن، با توجه به نوع سنگ متفاوت است.

سنگ کلیه

انواع سنگ کلیه

همانطور که پیش تر گفتیم، همه سنگ های کلیه از کریستال های یکسانی تشکیل نشده اند. انواع مختلف سنگ کلیه عبارتند از:

کلسیم

سنگ های کلسیم رایج ترین هستند. آن ها اغلب از اگزالات کلسیم”calcium oxalate” ساخته می شوند (اگرچه می توانند از کلسیم فسفات یا منالات تشکیل شده باشند). خوردن غذا های غنی از اگزالات می تواند خطر ابتلا به این نوع سنگ را افزایش دهد. غذا های دارای اگزالات بالا عبارتند از:

  • چیپس سیب زمینی
  • بادام زمینی
  • شکلات
  • چغندر
  • اسفناج

اسید اوریک

این نوع سنگ، در مردان بیشتر از زنان شایع است. آن ها می توانند در افراد مبتلا به نقرس یا افرادی که شیمی درمانی می کنند رخ دهند. این نوع سنگ زمانی ایجاد می شود که ادرار بیش از حد اسیدی باشد. رژیم غذایی غنی از پورین”purine” می تواند سطح اسیدی ادرار را افزایش دهد. پورین یک ماده بی رنگ در پروتئین های حیوانی مانند ماهی، صدف و گوشت است.

استروویت

این نوع سنگ، بیشتر در زنان مبتلا به عفونت ادراری (UTI) یافت می شود. این سنگ ها می توانند بزرگ باشند و باعث انسداد مجرای ادرار، شوند. آن ها در نتیجه عفونت کلیه ایجاد می شوند. درمان عفونت زمینه ای، می تواند از ایجاد سنگ های استروویت جلوگیری کند.

سیستین

سنگ های سیستین نادر هستند. آن ها در مردان و زنان مبتلا به اختلال ژنتیکی سیستینوری، رخ می دهند. این نوع سنگ از طریق سیستین (اسیدی که به طور طبیعی در بدن وجود دارد)، از کلیه ها به مثانه نشت می کند.

عوامل خطر ساز برای سنگ کلیه

بزرگترین عامل خطرساز برای سنگ کلیه، تولید کمتر از 1 لیتر ادرار، در روز است. به همین دلیل است که این بیماری در نوزادان نارس که مشکلات کلیوی دارند شایع است. با این حال، اکثر اوقات در افراد بین 20 تا 50 سال رخ می دهد.

عوامل مختلف می توانند خطر ابتلا به سنگ را افزایش دهند. در ایالات متحده، سفید پوستان بیشتر از افراد سیاه پوست دچار سنگ کلیه می شوند. به گفته “موسسه ملی دیابت و بیماری های گوارشی و کلیوی (NIDDK)”، مردان بیشتر از زنان دچار این بیماری می شوند. البته سابقه داشتن این بیماری، می تواند خطر ابتلای شما را، افزایش دهد. سابقه خانوادگی نیز همینطور است.

سایر عوامل خطر عبارتند از:

  • کم آبی بدن
  • چاقی
  • رژیم غذایی با میزان بالای پروتئین، نمک یا گلوکز
  • وضعیت هیپرپاراتیروئید
  • جراحی bypass معده
  • بیماری های التهابی روده که جذب کلسیم را افزایش می دهد
  • مصرف دارو هایی مانند triamterene diuretics، دارو های ضد تشنج و آنتی اسید های مبتنی بر کلسیم

تشخیص علائم و نشانه های سنگ کلیه

تشخیص بیماری سنگ کلیه

سنگ کلیه باعث ایجاد درد شدید می شود. علائم آن ممکن است ظاهر نشوند تا زمانی که سنگ شروع به حرکت در “حالب” کند. این درد شدید، “قولنج کلیه” نامیده می شود. ممکن است در یک طرف کمر یا شکم درد داشته باشید. در مردان، درد ممکن است به ناحیه کشاله ران منتشر شود. درد قولنج کلیه می آید و می رود، اما می تواند شدید باشد.

علائم دیگر، می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • وجود خون در ادرار (ادرار قرمز، صورتی یا قهوه ای)
  • استفراغ
  • حالت تهوع
  • ادرار تغییر رنگ داده یا بوی بد می دهد
  • لرز
  • تب
  • نیاز مکرر به ادرار کردن
  • ادرار کردن مقدار کمی ادرار

در مورد سنگ کلیه کوچک، ممکن است هیچ گونه درد یا علامتی نداشته باشید زیرا سنگ از مجاری ادراری شما عبور می کند.

چرا سنگ کلیه می تواند مشکل ساز باشد

سنگ ها همیشه در کلیه نمی مانند. گاهی اوقات آن ها از کلیه وارد حالب می شوند. حالب ها کوچک و ظریف هستند و ممکن است سنگ ها آنقدر بزرگ باشند که به آرامی از حالب به مثانه منتقل نشوند. عبور سنگ از حالب می تواند باعث اسپاسم و تحریک حالب شود. این باعث می شود خون در ادرار ظاهر شود.
گاهی سنگ ها مانع از جریان ادرار می شوند. به این حالت انسداد ادراری می گویند. انسداد ادراری می تواند منجر به عفونت و آسیب کلیه شود.

آزمایش و تشخیص سنگ کلیه

تشخیص سنگ کلیه نیاز به ارزیابی کامل سابقه سلامت و معاینه فیزیکی دارد. سایر آزمایشات عبارتند از:

  • آزمایش خون برای کلسیم، فسفر، اسید اوریک و الکترولیت ها
  • نیتروژن اوره خون (BUN) و کراتینین برای ارزیابی عملکرد کلیه
  • آزمایش ادرار برای بررسی وجود بلور ها، باکتری ها، خون و گلبول های سفید
  • بررسی سنگ های منتقل شده برای تعیین نوع آن ها

آزمایشات زیر می تواند مانع از انسداد شود:

  • اشعه ایکس شکم
  • پیلوگرام داخل وریدی (IVP)
  • پیلوگرام برگشتی
  • سونوگرافی کلیه (آزمایش ترجیحی)
  • اسکن MRI شکم و کلیه
  • سی تی اسکن شکم

رنگ کنتراست مورد استفاده در سی تی اسکن و IVP می تواند بر عملکرد کلیه تأثیر بگذارد. با این حال، در افرادی با عملکرد طبیعی کلیه، این نگران کننده نیست.

برخی دارو ها وجود دارند که می توانند احتمال آسیب کلیه را در ارتباط با رنگ افزایش دهند. اطمینان حاصل کنید که رادیولوژیست شما از دارو های مصرفی خود مطلع است.

نحوه درمان سنگ کلیه

درمان با توجه به نوع سنگ انجام می شود. نوشیدن شش تا هشت لیوان آب در روز، جریان ادرار را افزایش می دهد.
سایر گزینه های درمانی عبارتند از:

دارو

برای تسکین درد، ممکن است به دارو های مخدر نیاز داشته باشید. وجود عفونت نیاز به درمان با آنتی بیوتیک ها دارد. دارو های دیگر عبارتند از:

  • آلوپورینول (Zyloprim) برای سنگ های اسید اوریک
  • دیورتیک های تیازیدی برای جلوگیری از تشکیل سنگ کلسیم
  • بی کربنات سدیم یا سیترات سدیم برای کاهش اسیدیته ادرار
  • محلول های فسفر برای جلوگیری از تشکیل سنگ های کلسیم
  • ایبوپروفن (Advil) برای درد
  • استامینوفن (تیلنول) برای درد
  • ناپروکسن سدیم (Aleve) برای درد

سنگ شکنی

سنگ شکنی، از امواج صوتی برای شکستن سنگ های بزرگ استفاده می کند تا بتوانند به راحتی از حالب به داخل مثانه شما منتقل شوند. این روش ممکن است ناراحت کننده باشد و ممکن است نیاز به بیهوشی سبک داشته باشد. البته سنگ شکنی می تواند باعث کبودی در شکم و کمر و خونریزی در اطراف کلیه و اندام های مجاور شود.

جراحی تونل (نفرولیتوتومی از راه پوست)

از طریق یک برش کوچک در پشت کمر، سنگ ها برداشته می شوند. ممکن است فرد در موارد زیر به این روش نیاز داشته باشد:

  • سنگ باعث انسداد و عفونت شود یا به کلیه ها آسیب می رساند
  • سنگ آنقدر بزرگ شده است که نمی تواند عبور کند
  • درد قابل کنترل نیست

یورتروسکوپی

وقتی سنگی در حالب یا مثانه گیر می کند، پزشک شما ممکن است از دستگاهی به نام ureteroscope برای برداشتن آن استفاده کند. یک سیم کوچک با دوربین متصل، به داخل مجرای ادراری وارد شده و به مثانه منتقل می شود. سپس پزشک از یک قفس کوچک برای محکم کردن سنگ و برداشتن آن استفاده می کند. سپس سنگ برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال می شود.

پیشگیری از سنگ کلیه

نوشیدن آب کافی برای دفع حدود 2/6 لیتر ادرار را در روز توصیه می شود. افزایش میزان دفع ادرار به شستشوی کلیه ها کمک می کند. برای افزایش مصرف مایعات می توانید آب زنجبیل، نوشیدنی لیموترش و آب میوه را جایگزین آب کنید. در صورتی که سنگ ها دارای میزان کمی سیترات باشند، آب سیترات می تواند از تشکیل سنگ جلوگیری کند.

پزشک ممکن است دارو هایی برای جلوگیری از تشکیل سنگ های کلسیم و اسید اوریک تجویز کند. اگر سنگ کلیه داشته اید یا در معرض ابتلا به سنگ کلیه هستید، با پزشک خود صحبت کنید و بهترین روش های پیشگیری را انجام دهید.

منبع: healthline

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا