آیا می دانیدعلم و فناوری

تفاوت خاک رس با دیگر خاک ها چیست؟!

خاک انواع مختلفی دارد، به همین دلیل افراد نمی توانند بدون دانستن ساختار و ترکیبات آن را از دیگر خاک ها تشخیص دهند. خاک رس دارای قابلیت های بسیاری است. مثلاً: در باغ، باغچه، گلدان و… از آن استفاده می شود. ما در این مقاله، قصد داریم به بررسی تفاوت خاک رس با دیگر خاک ها بپردازیم. اگر شما جزء دسته افرادی هستید، که تفاوت خاک رس را نمی دانید. به خواندن این مقاله ادامه دهید.

خاک رس چیست؟

خاک رس، خاکی است که از ذرات بسیار کوچکی تشکیل شده است. خاک رس جزء آن دسته از خاک هایی است که در حالت مرطوب شدن، خاصیت خمیری شکل دارد. بنابراین، اگر ذرات کوچک و سنگ ریزه های موجود در خاک دیده شود آن خاک، خاک رس نیست. اما، اگر ذرات و سنگ ریزه های موجود در خاک با چشم غیر مسلح دیده نشوند، خاک رس است.

انواع خاک ها

بیشتر خاک های معمولی (خاک های معدنی) از ذرات ریز سنگ شکسته شده، تشکیل شده اند و توسط عواملی مانند: باد، آب، ریشه گیاهان و یخ (در مناطق سردتر) به قطعات کوچک تبدیل می شوند. خاک ها با توجه به اندازه آن ها نام گذاری می شوند.

  • اگر ذرات سنگ کاملاً بزرگ باشند، به آن ها “ماسه” می گویند.
  • اگر ذرات سنگ بسیار کوچک باشند، آن ها را “رس” می نامند.
  • اگر اندازه ذرات در جایی بین آن باشد، “سیلت” نامیده می شود.

بنابراین، ساختار خاک در یک مزرعه با توجه به مقدار ماسه، لای و ذرات رس تعیین می شود. به این ترتیب انواع خاک شامل:

  1. خاک های شنی، دارای ذرات شن و ماسه بزرگ هستند.
  2. خاک های رسی، دارای ذرات ریز کوچک زیادی هستند.
  3. خاک های سیلتی، دارای ذرات گل و لای متوسط هستند.
  4. خاک های لومی، دارای مخلوطی از ماسه، سیلت و ذرات رس هستند.
انواع مختلف خاک.
تفاوت خاک ها

نکته:

تقریباً در همه خاک های معدنی برخی مواد آلی وجود دارد که “ماده آلی خاک” نامیده می شود. مواد آلی خاک ناشی از بقایای گیاهان، حیوانات و میکروب های مرده می باشد. معمولاً، رنگ آن قهوه ای تیره یا سیاه می باشد.

خاک های طبیعی (معدنی) بین 1 تا 6٪ ماده آلی دارند. اما، خاک های پیت حاوی 60٪ ماده آلی است. به دلیل وجود تمام مواد آلی، در زمان استفاده خاک های پیت باید به روشی خاص مدیریت شوند.

خواص مهم انواع مختلف خاک

خاک ها بر اساس نوع و ساختارشان دارای خواص متفاوتی هستند. در این بخش ما به بیان برخی خواص خاک های شنی، رسی، لومی و ذغال سنگ نارس می پردازیم. که عبارت اند از:

1- خاک های شنی:

از آنجا که ذرات بسیار بزرگ هستند، آب به سرعت از آن خارج می شود. در نتیجه، ظرفیت نگهداری آب ضعیف است. بنابراین، مواد مغذی محلول (N ، K ، Mg) به راحتی می توانند به پایین منتقل شوند. هم چنین، به دلیل ذرات بزرگ خاک، خاک به هم نمی چسبد، سایر فعالیت های مدیریت خاک نسبتاً آسان است. با این وجود، خطر زیادی برای فرسایش خاک در اثر باد وجود دارد.

2- خاک های رسی:

از آنجا که ذرات بسیار کوچک هستند، آب بین آن ها به دام می افتد. بنابراین، ظرفیت نگهداری آب بسیار خوب است. پس از باران، آب به آرامی به داخل خاک نفوذ می کند. درخت ها كمتر دچار خشکسالی می شوند. زیرا، آب باران زیادی در خاک نگه داشته شده است. با این وجود، احتمال جاری شدن سیل پس از بارندگی های شدید بیشتر است.
اکثر خاک های رسی کاملاً حاصلخیز هستند و برای کاشت گل و گیاه مناسب می باشند.

خاک رس برای کاشت گل و گیاه مناسب می باشد.

3- خاک های لومی و لجنی:

خاک های لوم و لجن ساختاری در جایی بین ماسه و خاک رس دارند و معمولاً بهترین خاک ها برای کشاورزی هستند.

4- خاک های ذغال سنگ نارس:

مدیریت آب در خاک های ذغال سنگ نارس دشوار است و به مقدار زیادی توجه نیاز دارد. ذرات خاک در ذغال سنگ نارس کمتر از 40 درصد خاک را تشکیل می دهند، بقیه
مواد آلی هستند.

نحوه تشخیص انواع مختلف خاک

شما به راحتی می توانید فرق بین خاک رس و دیگر خاک ها را مشخص کنید. چشم غیر مسلح شما نیز می تواند فرق بین خاک رس و دیگر خاک ها را به شیوه ای که ذرات یک خاک دیده شود یا نه تشخیص دهد. نحوه تشخیص خاک راه های مختلفی دارد. برخی از این راه ها عبارت اند از:

1. نحوه تشخیص از طریق لمس خاک

انواع خاک ها را می توان به شرح زیر شناخت:

خاک های شنی

اگر بخواهید خاک ماسه ای مرطوب را درون یک توپ یا سوسیس لمس کنید، از هم می پاشد. اما، اگر خاک رس مرطوب را لمس کنید، احساس چسبندگی می کنید.

1- خاک سفالی

ذرات خاک آنقدر کوچک هستند که اگر خاک را بین انگشتان خود بچرخانید، ذرات را احساس نمی کنید. احساس “خمیر” می کنید.

2- خاک سیلت

هنگام لمس و چرخاندن خاک بین انگشتان خود، نمی توانید ذرات را به راحتی احساس کنید. زیرا، این نوع خاک دارای ذرات بسیار ریزی هستند.

3- خاک های لومی

تشخیص خاک های لومی دشوار است. زیرا، ترکیبی از خاک های فوق است. اگر یک خاک، دارای برخی از ویژگی های گفته شده در خاک های دیگر باشد، احتمالاً لوم است.

4- خاک ذغال سنگ نارس

معمولاً به رنگ قهوه ای تیره یا سیاه است و بسیار اسفنجی است (اگر پا روی آن بگذارید احساس می کنید که پایتان فرو می رود) . بنابراین، اگر یک مشت ذغال سنگ نارس مرطوب بردارید و آن را فشار دهید، قطرات آب چکه می کند. تکه های چوب، برگ و سایر مواد آلی در ذغال سنگ نارس وجود دارد.

2. نحوه تشخیص تفاوت ها از طریق جریان آب

در انواع مختلف خاک، جریان آب متفاوت خواهد بود. ما دراین بخش، سه نوع آن را بررسی کرده ایم.

  • در خاک شنی، آب مستقیم به داخل نفوذ می کند.
  • در خاک رس، اندکی از آب بر روی خاک باقی می ماند.
  • در خاک ذغال سنگ نارس، آب به داخل آن نفوذ می یابد و نگهداری می شود (مثل: اسفنج) .

روش های مقایسه خاک رس از خاک سیلت

خاک سیلت و خاک رس هر دو جزء خاک های دانه ریز هستند. اما، ذرات تشکیل دهنده خاک رس کوچک تر از ذرات تشکیل دهنده خاک سلیت می باشد. به دلیل ریز بودن ذراتشان شناخت خاک رس از خاک سیلت بسیار سخت است. شما می توانید با انجام یکی از آزمایشات زیر تفاوت خاک رس و سلیت را متوجه شوید.

1) مخلوط کردن کامل آب و خاک

برای مقایسه و شناخت تفاوت خاک رس و سلیت مراحل زیر را دنبال کنید.

  • خاک مد نظر خود را در یک شیشه پلاستیکی ریخته و مقداری آب به آن اضافه کنید.
  • سپس آن را به مدت 30 ثانیه زیر و رو کنید.
  • صبور باشید تا خاک موجود در شیشه ته نشین شود.
  • اینک شیشه را مشاهده کنید، اگر خاک موجود در شیشه به سرعت ته نشین شد خاک از نوع سلیت است.
  • اما، اگر خاک در مدت زمان طولانی ته نشین شد. پس، خاک موجود در شیشه رس است.

2) گل خشک را خرد کنید

برای مقایسه و شناخت تفاوت خاک رس و سلیت مراحل زیر را دنبال کنید.

  • مقداری خاک را با آب ترکیب کنید تا گل درست شود.
  • گل را در زیر نور خورشید بگذارید تا خشک شود.
  • سپس، گل خشک شده را با دست خود تحت فشار قرار دهید.
  • اگر گل خشک شده به راحتی نرم شد و قابلیت سفت بودن خودش را از دست داد، بدانید که خاک موجود سلیت است.
  • اما، اگر گل خشک شده در برابر تحت فشار قرار گرفتن مقاومت کرد و به سختی نرم شد، بدانید که خاک مورد نظر خاک رس می باشد.

3) ساختار آن را بررسی کنید

برای مقایسه و شناخت تفاوت خاک رس و سلیت مراحل زیر را دنبال کنید.

  • ابتدا، مقداری خاک را با آب ترکیب کنید تا گل درست شود.
  • اینک گل موجود را در کف دستان خود قرار داده و آن را تکان دهید.

خوب مشاهده کنید، اگر هنگام تکان دادن گل، آب و خاک از هم جدا شدند. پس بدانید که خاک موجود سلیت است. اما، اگر هنگام تکان دادن گل، آب و خاک از هم جدا نشدند، باید بدانید که خاک مورد نظر از نوع خاک رس است.

4) جهت شناخت تفاوت خاک رس و سلیت، خاک را لمس کنید

لمس خاک در شناخت نوع خاک به شما کمک می کند. خاک مورد نظر را به روی دستان خود بگذارید و آن را بین انگشتان دست خود قرار دهید. اکنون اگر خاک از بین انگشتان شما سر خورد، بدانید که خاک مورد نظر خاک رس است در غیر این صورت خاک سلیت است.

خاک را لمس کنید.

5) با توجه به ترکیبات، تفاوت خاک رس را بررسی کنید

ابتدا، مقداری خاک را با آب ترکیب کنید تا گل درست شود. اینک گل موجود را مشاهده کنید. اگر خاک بعد از گل شدن خاصیتی خمیری به خود گرفت. خاک مورد نظر رس می باشد. اما، اگر گل موجود پس از مدتی شکل ترک خوردگی به خود گرفت می توان آن را خاک سلیت به حساب آورد. به همین راحتی می توانید متوجه تفاوت خاک رس با خاک سیلت شوید.

منبع: iscc-system.org

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا