پزشکیسلامت

معرفی انواع مزاج + کاربرد و نحوه درمان آن

یکی از مشکلاتی که با آن رو به رو هستیم، آگاهی نداشتن از نوع مزاج است؛ این باعث می شود تا در انتخاب رژیم غذایی و سبک زندگی دچار سردرگمی شویم. در نتیجه با انتخاب رژیم غذایی نامناسب باعث شدت و غلبه یکی از مزاج ها شده و دچار بیماری می شویم. در ادامه مطلب درباره انواع مزاج و کاربرد آن بر سلامت و شخصیت می پردازیم:

دسته بندی انواع مزاج به اصطلاحات یونانی به شرح زیر است:

  1. سنگوی: خون که رنگ آن قرمز است.
  2. بلغمی: مایع سفید و لزجی است.
  3. کلریک: صفرا مایعی زرد رنگ است.
  4. مالیخولیایی: مایعی گل ولای مانند است.
تست مزاج شناسی

تست مزاج شناسی

برای شناسایی نوع مزاج خود، می توانید با پاسخ به چند سوال ساده از طریق دکمه زیر، تست آنلاین مزاج شناسی آیتایمز را انجام دهید و نتیجه آن را مشاهده نمایید.

آگاهی از نوع مزاج چه کاربردی دارد؟

ابتدا باعث می شود درک کنید که چگونه مزاج شما بر زندگی و سلامت شما تأثیر گذار است. شما می توانید دانش بیشتری در مورد خلق و خوی خود داشته باشید و آگاهی بیشتری را پیرامون شخصیت و معنای آن در زندگی روزمره پرورش دهید. آگاهی همیشه اولین قدم در پرورش تغییر است. با دانستن و تغییر رژیم غذایی می توانید با نشاط تر باشید.

شخصیت چیست؟

شخصیت ترکیبی از ویژگی یا ویژگی هایی است که رفتار های متمایز یک فرد را تشکیل می دهد. در بین انواع مزاج، نوع مزاج غالب تعیین کننده شخصیت فرد می باشد.

مزاج شناسی چیست؟

با شناخت صحیح از مزاج خود و تعیین نوع رژیم غذایی، ورزش و سبک زندگی باعث می شود تا شما زندگی با نشاطی را برای خود فراهم کنید. مزاج شناسی علمی پیچیده و کاربردی است که با شناخت حالات جسمی و روحی، مزاج مواد غذایی، مزاج گیاهان دارویی باعث می شود، شیوۀ پیشگیری و درمان بیماری‌ها و… به‌ طور درستی فراهم شود.

بررسی تیپ شخصیتی بر اساس 4 نوع مزاج اصلی

گفته می شود 4 طبع غالب بر ظاهر و رفتار شخص تأثیر گذار است. با این حال اکثر افراد، دارای مزاج های مختلط هستند (افراد دارای دو یا چند مزاج هستند) و قضاوت بر اساس ظاهر ممکن است دشوار باشد. در ادامه 4 طبع غالب را با اصطلاحات سنگی، بلغمی، کلریک و مالیخولیک را از نظر تیپ شخصیتی بررسی می کنیم:

تیپ های شخصیتی بر اساس انواع مزاج

1- نوع شخصیت سنگی (مشتاق، فعال و اجتماعی)

این افراد تیپ شخصیتی آراسته، تمایل به نشاط، خوش بینی، شناگری و بی دغدغه دارند. آن ها عاشق ماجراجویی هستند و تحمل ریسک بالایی دارند.

انسان های سنگی بسیار خلاق هستند و می توانند هنرمندان بزرگی شوند. علاوه بر این، آن ها سرگرم کننده های خارق العاده ای هستند و اگر شغل خود را در صنعت سرگرمی انتخاب کنند، خوب عمل خواهند کرد. توانایی های طبیعی آن ها نیز در صورت انتخاب مشاغل مرتبط با آن ها به خوبی به آن ها کمک خواهد کرد.

  • بازاریابی
  • مسافرت رفتن
  • پخت و پز
  • یا ورزش

معایب این تیپ شخصیتی

  • افراد سنگی به طور معمول در تحمل خستگی ضعیف هستند و به دنبال تنوع و سرگرمی هستند. به طور طبیعی، این ویژگی گاهی اوقات می تواند بر روابط عاشقانه و روابط دیگر آن ها تأثیر منفی بگذارد.
  • از آن جا که آن ها به دنبال رفتارهای لذت جویی هستند، بسیاری از افراد با شخصیت های قدیس احتمالاً با مشکلات دست و پنجه نرم می کنند.
  • تنوع طلبی مداوم آن ها می تواند منجر به پرخوری و مشکلات وزن شود.

2- نوع شخصیت بلغمی (آرام)

کسی با شخصیت بلغمی معمولاً یک شخص مردمی است.

  • آن ها به دنبال هماهنگی بین فردی و روابط نزدیک هستند که باعث می شود افراد بلغمی همسر وفادار و پدر و مادر مهربان باشند.
  • آن ها این نکته را حفظ می کنند که روابط خود را با دوستان قدیمی، اعضای دور خانواده و همسایگان حفظ کنند.
  • افرادی که دارای مزاج های بلغمی هستند تمایل دارند از درگیری جلوگیری کنند و همیشه سعی می کنند برای برقراری صلح و هماهنگی میان دیگران میانجی گری کنند.

مشاغل ایده آل برای انواع شخصیت بلغمی شامل:

  • پرستاری
  • درس دادن
  • روانشناسی یا مشاوره
  • رشد کودک
  • یا خدمات اجتماعی

3- نوع شخصیت کولریک (کوتاه مزاج، سریع یا تحریک پذیر)

  • فردی با مزاج کولریک خالص، معمولاً فردی هدف گرا است.
  • افراد کولریک بسیار باهوش، تحلیلی و منطقی هستند.
  • بسیار عملی و سر راست، آن ها لزوما همراه خوبی نیستند و به خصوص دوستانه نیستند.
  • آن ها از گفت و گو های کوچک بیزارند و از گفت و گوهای عمیق و معنا دار لذت می برند.
  • آن ها ترجیح می دهند تنها باشند تا در جمع افراد سطحی.
  • در حالت ایده آل، آن ها می خواهند وقت خود را با افرادی بگذرانند که دارای مهارت حرفه ای مشابه هستند.

مشاغل ایده آل مربوط به صنایع زیر است:

  • مدیریت
  • فن آوری
  • آمار
  • مهندسی
  • برنامه نويسي
  • کسب و کار

4- نوع شخصیت مالیخولیایی (تحلیلی، خردمندانه و ساکت)

  • عاشق سنت ها هستند.
  • خانواده و دوستان خود را دوست دارند، زنان برای مردان آشپزی می کنند و مردان درها را برای زنان باز می کنند.
  • بر خلاف دیگران به دنبال تازگی و ماجراجویی نیستند. حتی بیشتر، آن ها تا آن جا که می توانند از ماجراجویی اجتناب می کنند.
  • بعید است فردی که دارای مزاج مالیخولیایی است با یک فرد خارجی ازدواج کند یا وطن خود را به مقصد کشوری دیگر ترک کند.
  • هم چنین آن ها مدیران خارق العاده ای با شخصیت خوب هستند.

مشاغل مناسب برای شخصیت مالیخولیایی شامل موارد زیر می باشد:

  • مدیریت
  • حسابداری
  • کار اجتماعی
  • یا اداره

بررسی بیماری بر اساس انوع مزاج

در حقیقت، امروزه نیز از مزاج، برای تشخیص بیماری توسط پزشکان طب سنتی در سراسر جهان استفاده می شود. داشتن هر چهار عنصر لازمه هر شخص است، اما افزایش (غلبه) یک نوع از آن ها بر دیگر انواع مزاج، نوع بیماری فرد را تعریف می کند.

عناصر تشکیل دهنده اصلی جهان

  1. عناصراصلی تشکیل دهنده کل جهان (آتش، هوا، آب و خاک) می باشد. که به 2 دسته سبک و سنگین تقسیم می شوند.
  2. هر کدام به طور مختص دارای دو ویژگی هستند که شامل دو گروه اصلی (گرمی، سردی) و گروه فرعی (تری و خشکی) می باشند.

ناگفته نماند انواع عناصر در طبیعت به طور در هم آمیخته یافت می شود، هم چنین باید دانست که بدن انسان نیز از این چهار رکن به طور در هم آمیخته تشکیل شده است.

تصویر زیر به چهار رکن (عنصر) و همچنین ویژگی آن ها اشاره می کند:

جدول 4 رکن اصلی

بررسی انواع مزاج (9 گانه)

مزاج های نا معتدل 8 گانه
مزاج مفرد (ساده)گرم – سرد – خشک – تر
مزاج مرکبگرم و خشک – گرم و تر – سرد و خشک – سرد و تر
مزاج متعدل

مفهوم اخلاط چیست؟

وقتی که غذا وارد معده و روده کوچک می شود، پس از هضم از طریق عروق بسیار کوچک به کبد منتقل می شود، پس از پردازش در آن جا به 4 قسمت تبدیل می شود که در طب سنتی به آن خلط گفته می شود که به جمع 4 تایی آن ها اخلاط گفته می شود، که عبارتند از:

  • صفرا، مایعی زرد رنگ است که در روده متوقف می شود و از سه جزء دیگر سبک تر است، طبیعت آن سرد و خشک می باشد.
  • دم (خون) کمی سنگین تر است و خون نام دارد و طبیعت آن گرم و تر می باشد.
  • بلغم مایعی سفید و لزج است که عمدتا در معده و روده می باشد و بسیار کم در کبد ایجاد می شود. طبیعت آن گرم و تر است.
  • سودا از همه سنگین تر و طبیعت آن سرد و خشک است.
اخلاط چهار گانه

نکته: بنا به دیدگاه طب سنتی ایرانی، برای تقسیم بندی افراد و بیان مزاج بهتر است از تعریف مخصوص خودش یعنی گرمی و سردی و … استفاده کنیم. بیان انواع مزاج با کلماتی هم چون دموی مزاج، سودایی مزاج و… اشتباه است. این چهار رکن بلغم و سودا و… تنها ارکان اخلاط می باشند.

انواع مزاج بر 4 قسمت بدن تقسیم می شود

  • خون بر سر و صورت، چشم ها، گوش ها، بینی و دهان مسلط است.
  • بلغم با نیروی باد بر سینه مسلط است.
  • صفرا بر دنده های پهلو غالب می شود.
  • سودا بر شکم و احشا و امشا مسلط است.

غلبه هر کدام چه علائمی را به همراه دارد؟

وجود آ ن ها به میزان معین برای بدن نیاز است، اما در صورت بر هم خوردن این میزان و مقدار باعث ایجاد ناهمانگی بدن می شود و شخص دچار بیماری می شود.

غلبه خون

وقتی خون غلبه کند علائمی رخ می دهد که شامل:

  • رنگ رخساره و زبان، چشم ها تغییر می کند.
  • شخص بسیار خمیازه می کشد.
  • هم چنین بزاق دهان شیرین شده و رگ های گردن متورم می شود.
  • پیشانی چروک و حواس 5 گانه ی او تضعیف می شود.
  • هم چنین پیدایش جوش ها و باعث جریان خون از لثه و دندان ها می شود.

غلبه صفرا

  • هنگامی که صفرا غلبه کند بارزترین علامت آن عطش زیاد، درد پهلو و احساس سوزش و درد معده می باشد.

غلبه سودا

  • شخص احساس گرسنگی بسیاری دارد.

غلبه بلغم

  • شخص بیمار دچار باد گلو می شود.
  • هم چنین دچار سنگینی سینه می شود و به تنگی نفس دچار می شود. گویی که چیزی درون سینه اش قرار دارد.

برهم خوردن مزاج چگونه باعث بیماری می شود؟

سایر اندام ها دارای مزاج مختص به خود هستند و ممکن است در طولانی مدت دچار تغییراتی شوند. مانند قلب که ذاتا گرم و خشک است و ممکن است گاها دچار سردی شود در حالی که سایر اندام ها رو به گرمی می باشند. یا گاها کبد دچار گرمی شده و شخص ناچارا سردی میل می کند، اما این سردی بر معده مشکل ساز می شود و بالعکس زمانی که برای معده گرمی می خورد این باعث گرمی بیش از حد کبد شده و این گرمی بیش از حد باعث بروز مشکلاتی می شود.

نکته: زمانی که دچار غلبه چند مزاج به طور هم زمان می شویم باید به گونه ای درمان تجویز شود که دیگر اندام ها دچار مشکل نشوند.

تشخیص انواع مزاج چگونه و توسط چه کسی انجام می شود؟

برای تشخیص مزاج ذاتی (مزاج و سرشت مادرزادی) هر فرد معیار هایی در نظر گرفته شده است که توسط اطباء طب سنتی مورد بررسی قرار می گیرد. در صورت تشخیص غلط مزاج توسط افراد نابلد، باعث تجویز نادرست درمان و بر هم خوردن سلامت شخص می شود.

شاخص های ده گانه برای تشخیص انواع مزاج توسط اطباء سنتی

این موارد عبارت اند از:

1. بررسی کیفیت بدن

در این جا دما و قوام بدن بررسی می شود. شخص معاینه کننده باید نقاط مختلف بدن را بررسی کند و هم چنین دارای مزاج معتدل یا درک درستی از دما و قوام داشته باشد.

2. بررسی اندازه کلی هیکل و اندام

شخص دارای چه اندامی است. مثلا: لاغر، درشت یا عضلانی بودن اندام باید مورد بررسی قرار گیرد.

3. بررسی مو

باید میزان تراکم مو، سرعت رشد مو و حتی رنگ مو بررسی شود.

4. بررسی رنگ بدن

 این کار باید در زمانی که شخص بیمار نیست انجام شود. زیرا در اثر بیماری رنگ بدن تا حدودی تغییر می یابد.

5. بررسی میزان خواب و بیداری

میزان و مدت خواب و بیداری و این که پس از بیدار شدن از خواب آیا هنوز هم کسالت دارد یا شاداب است، مهم است.

6. چگونگی افعال صادره از بدن

 در این جا باید بررسی می شود که سرعت انجام کارها (شتاب ‌زدگی) یا کندی، عجول بودن، ثبات رأی …چگونه است.

7. بررسی مواد زائد بدن

برسی مواد زائد بدن که شامل بزاق، ترشحات بینی و حلق، ادرار، مدفوع، عرق، ترشحات جنسی می باشد.

8. بررسی اعضای بدن

 بررسی اعضای بدن از لحاظ کوچکی و بزرگی مانند: قفسه سینه، اندام‌ها، مفاصل، عروق وهم چنین معاینه و بررسی نبض.

9. میزان تأثیر پذیری فرد از محیط

واکنش فرد نسبت به حرارت، برودت، رطوبت، خشکی بررسی شود.

10. ویژگی‌ های روحی-روانی و رفتاری

همچنین ویژگی های رفتاری غالب در هر فرد بررسی می شود.

نکات گفته شده در این مقاله تنها جهت کسب اطلاعات بیش تر بوده و بهتر است برای تعیین مزاج به مراکز طب سنتی مراجعه کنید.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا