پزشکیروانشناسیسلامت

اختلال دو قطبی چیست؟ آنچه لازم است درباره آن بدانید!

اگرچه اختلال دو قطبی یک بیماری مادام العمر است، اما با دنبال کردن یک برنامه درمانی می توانید تغییرات خلقی و سایر علائم خود را کنترل کنید. در بیشتر موارد، اختلال دو قطبی با داروها و مشاوره روانشناسی (روان درمانی) درمان می شود. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره اختلال دو قطبی و عوامل موثر در ایجاد آن و نحوه درمان با ما همراه باشید.

اختلال دو قطبی چیست؟

اختلال دو قطبی که گاهی اوقات افسردگی شیدایی نامیده می شود، یک بیماری بهداشت روان است و باعث تغییرات شدید خلقی شدیدی می شود. افرادی که به آن مبتلا هستند ممکن است قسمت هایی از تغییرات خلقی را به ندرت یا چندین بار در سال تجربه کنند. در حالی که بیشتر افراد در دوره های مختلف برخی علائم عاطفی را تجربه می کنند، برخی ممکن است هیچ علائمی را تجربه نکنند.

اختلال دو قطبی

انواع اختلال دو قطبی

انواع آن عبارتند از:

اختلال دو قطبی I

این بیماری را در صورت وجود حداقل یک دوره شیدایی (مانیا) یا بروز بخشی از علائم دوره افسردگی، اختلال دوقطبی I (نوع یک) نامیده می شود. در برخی موارد، شیدایی ممکن است باعث جدایی از واقعیت شود (روان پریشی).

اختلال دو قطبی II

اگر حداقل یک دوره نیمه شیدایی (هیپومانیا) و یک دوره اختلال افسردگی عمده به وجود آید، آن را اختلال دو قطبی II (نوع دو) می‌نامند.

هشدار!

اختلال دو قطبی نوع 2 خفیف تر از اختلال دو قطبی نوع 1 نیست، بلکه یک تشخیص جداگانه است. در حالی که دوره های شیدایی اختلال دو قطبی نوع 1 می تواند شدیدتر و خطرناک تر باشد.

سایر بیماری‌ها که علائم مشابهی با اختلال دو قطبی دارند؟

  • اختلال کم ‌توجهی
  • بیش‌فعالی
  • اسکیزوفرنی
  • اختلال شخصیت
  • همچنین اختلال سوء مصرف مواد و الکل

علائم اختلال دو قطبی چیست؟

اگرچه اختلال دو قطبی می تواند در هر سنی رخ دهد، اما به طور معمول در سال های نوجوانی یا اوایل دهه 20 تشخیص داده می شود. علائم آن ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد و علائم در طول زمان متفاوت باشد.

انواع مختلفی از علائم اختلالات دو قطبی وجود دارد. ممکن است شامل: شیدایی، نیمه شیدایی (هیپومانیا) و افسردگی باشد. علائم اختلال دو قطبی می تواند باعث تغییراتی غیرقابل پیش بینی در خلق و خو و رفتار شود، در نتیجه باعث پریشانی و دشواری در زندگی می شود. در ادامه به توضیح مختصری در باره آن می پردازیم:

نکته: اگر علائم ناشی از مصرف دارو یا مشکلات پزشکی باشد، به عنوان اختلال دو قطبی تشخیص داده نمی‌شود.

مرحله افسردگی چگونه است؟

فرد مبتلا به اختلال دو قطبی ممکن است دوره های شدیدی از افسردگی را نیز تجربه داشته باشد. علائم شامل غم، اضطراب، از دست دادن انرژی، ناامیدی و مشکل در تمرکز است. آن ها ممکن است علاقه خود را به فعالیت هایی که قبلاً از آن ها لذت می بردند از دست بدهند. همچنین افزایش یا کاهش وزن، خواب زیاد یا خیلی کم و حتی فکر کردن در مورد خودکشی امری عادی است.

تجربه افسردگی

بیشتر بدانید: تاثیر افسردگی بر سلامت بدن

علائم جنون (شیدایی) چیست؟

در طول این مرحله، شخص احساس شارژ فوق العاده می کند و فکر می کند می تواند هر کاری انجام دهد. عزت نفس آن ها از کنترل خارج می شود و نشستن برای این افراد سخت است. آن ها بیشتر صحبت می کنند، به راحتی حواسشان پرت می شود، افکارشان به هم می خورد و به اندازه کافی نمی خوابند.

این اغلب منجر به رفتارهای بی پروا مانند خرج کردن، ولگردی، تقلب، رانندگی سریع و سوء مصرف مواد می شود. سه یا بیشتر از این علائم تقریباً هر روز در طول یک هفته همراه با احساس هیجان شدید ممکن است نشانه یک دوره جنون باشد.

“اپیزود مختلط” چیست؟

هنگامی که افراد مبتلا به اختلال دو قطبی همزمان علائم افسردگی و شیدایی دارند یا بسیار نزدیک به هم هستند، این یک دوره شیدایی یا افسردگی با ویژگی های مختلف نامیده می شود. این می تواند منجر به یک رفتار غیرقابل پیش بینی شود، مثلا انجام فعالیت های خطرناک مانند خودکشی در زمانی که احساس ناامیدی می کنند. اپیزودهای خلقی شامل ویژگی های متفاوت ممکن است در زنان و افرادی که در سنین جوانی به اختلال دو قطبی مبتلا می شوند، تا حدودی شایع تر باشد.

علل ایجاد اختلال دو قطبی چیست؟

پزشکان دقیقاً نمی دانند چه عواملی باعث اختلال دو قطبی می شود. نظریه های فعلی معتقدند که این اختلال ممکن است در اثر ترکیبی از عوامل ژنتیکی و سایر عوامل بیولوژیکی و همچنین محیطی ایجاد شود. دانشمندان فکر می کنند مدارهای مغزی که در تنظیم خلق و خو، انرژی، تفکر و ریتم های بیولوژیکی نقش دارند ممکن است در افراد مبتلا به اختلال دو قطبی منجر به تغییر خلق و خو و سایر تغییرات مرتبط با بیماری عملکرد غیرطبیعی داشته باشند.

عواملی که در ایجاد اختلال دو قطبی موثر است؟

عواملی که ممکن است خطر ابتلا به اختلال دو قطبی را افزایش دهند. عبارتند از:

  • ژنتیک: 70 تا 90 % احتمال ابتلا به اختلال دو قطبی را افزایش می دهد (داشتن یک خویشاوند درجه یک، مانند پدر و مادر یا خواهر و برادر با سابقه اختلال دو قطبی).
  • عوامل محیطی: دوره های استرس شدید مانند مرگ یک عزیز یا یک واقعه آسیب زا و هچنین سوء مصرف مواد مخدر یا الکل

چه کسانی بیشتر در معرض خطر ابتلا به اختلال دو قطبی هستند؟

زنان و مردان هر دو دچار اختلال دو قطبی هستند. در بیشتر موارد، علائم معمولاً در افرادی که سن بین 30-15 سال دارند شروع می شود. همچنین اختلال دو قطبی به ندرت، می تواند از کودکی آغاز شود. این شرایط ممکن است گاهی در خانواده ها بروز کند، اما ممکن است همه افراد یک خانواده به این بیماری مبتلا نشوند.

افراد بین 15 - 30 سال بیشتر در معرض خطر ابتلا هستند.

عدم درمان آن چه تاثیری بر زندگی روزمره می گذارد؟

اختلال دو قطبی هنگامی که تحت کنترل نباشد، می تواند در بسیاری از زمینه های زندگی از جمله شغل، روابط، خواب، سلامتی و پول شما مشکل ایجاد کند. همچنین این می تواند منجر به یک رفتار پرخطر شود.

بروز رفتار مخاطره آمیز

بسیاری از افراد مبتلا به اختلال دو قطبی در مصرف مواد مخدر یا الکل مشکل دارند. آن ها ممکن است برای تسکین علائم ناخوشایند تغییرات خلقی خود دچار سوء مصرف مواد مخدر شوند. سوء مصرف مواد همچنین ممکن است به عنوان بخشی از بی احتیاطی و لذت جویی مرتبط با شیدایی مستعد بروز باشد.

تفکر خودکشی

افراد مبتلا به اختلال دو قطبی 10-20 برابر بیشتر از دیگران خودکشی می کنند. علائم هشدار دهنده شامل صحبت در مورد خودکشی و انجام کارهای بسیار پرخطر است.

تفکر خودکشی

اگر شخصی را می شناسید که ممکن است در معرض خطر باشد، با مددکاران اجتماعی تماس بگیرید، هم چنین با 115 تماس بگیرید یا به او کمک کنید تا سریعاً به اورژانس برسد.

پزشکان چگونه آن را تشخیص می دهند؟

برای تعیین این که آیا شما اختلال دو قطبی دارید یا خیر؟ ارزیابی شما ممکن است شامل موارد زیر باشد:

1- معاینه بدنی

پزشک شما ممکن است معاینه بدنی و آزمایشات آزمایشگاهی را انجام دهد تا مشکلات پزشکی را که می تواند باعث علائم شما شود شناسایی کند. مثلاً یک گام اساسی رد سایر علل احتمالی تغییرات شدید خلقی، عوارض جانبی برخی از داروها است.

2- ارزیابی روانپزشکی

پزشک شما ممکن است شما را به یک روانپزشک معرفی کند که در مورد افکار، احساسات و الگوهای رفتاری شما با شما صحبت خواهد کرد. همچنین ممکن است یک ارزیابی شخصی روانشناختی یا پرسشنامه را پر کنید. با اجازه شما، از اعضای خانواده، دوستان نزدیک و کسانی که شما را به خوبی می شناسند ممکن است خواسته شود تا اطلاعاتی درباره علائم شما ارائه دهند.

3- نمودار خلق و خوی

ممکن است از شما خواسته شود که روزانه وضعیت روحی، الگوی خواب یا سایر عواملی را که می تواند در تشخیص و یافتن روش درمانی مناسب به شما کمک کند، ثبت کنید.

4- مقایسه علائم شما با معیار های مرتبط اختلال دو قطبی

روانپزشک شما ممکن است علائم شما را با معیار های مرتبط با اختلالات دو قطبی که توسط انجمن روان پزشکان تایید شده است، مقایسه کند.

نحوه درمان اختلال دو قطبی چگونه است؟

در اینجا قصد داریم نحوه درمان اختلال دو قطبی را نام برده و در مورد هر کدام به طور جداگانه توضیحات مختصری ارائه دهیم:

  1. داروها
  2. روان درمانی
  3. الکتروشوک درمانی (ECT)
  4. ارتباط با افراد خانواده (پشتیبانی)

1. دارو های درمان اختلال دو قطبی

تعدادی از داروها برای درمان اختلال دو قطبی استفاده می شوند. انواع و دزُ های دارو های تجویز شده بر اساس علائم خاص شما متفاوت است. دارو ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

1- تثبیت کننده های حالت

معمولاً برای کنترل دوره های شیدایی یا هیپومونیک به داروی تثبیت کننده خلق و خو نیاز خواهید داشت. نمونه هایی از تثبیت کننده های خلقی عبارتند از: لیتیوم (لیتوبید)، اسید والپروئیک (دپاکن)، سدیم دیوالپروکس (دپاکوت)، کاربامازپین (تگرتول، اکوترو، سایر) و لاموتریژین (لامیکتال).

2- داروهای ضد روان پریشی

اگر علیرغم درمان با سایر داروها، علائم افسردگی یا شیدایی ادامه داشت، افزودن داروی ضد روان پریشی مانند اولانزاپین (Zyprexa)، ریسپریدون (Risperdal)، کویتیاپین (Seroquel)، آریپیپرازول (Abilify)، زیپراسیدون (Geodon)، لوراسیدون (Latuda) یا آسناپین (Saphris) ممکن است کمک کند. پزشک ممکن است برخی از این داروها را به تنهایی یا همراه با یک تثبیت کننده خلق و خو تجویز کند.

3- دارو های ضد افسردگی

پزشک شما ممکن است یک داروی ضد افسردگی برای کمک به مدیریت افسردگی اضافه کند. از آن جا که یک داروی ضد افسردگی گاهی اوقات می تواند یک دوره جنون را تحریک کند، این دارو معمولاً همراه با تثبیت کننده خلق و خو یا ضد روان پریشی تجویز می شود.

4- ضد افسردگی، ضد روان پریشی

داروی Symbyax ترکیبی از فلوکستین ضد افسردگی و اولانزاپین ضد روان پریشی است. این به عنوان یک درمان افسردگی و یک تثبیت کننده خلق و خو کار می کند.

5- دارو های ضد اضطراب

بنزودیازپین ها ممکن است به اضطراب کمک کرده و خواب را بهبود بخشند، اما معمولاً به صورت کوتاه مدت استفاده می شوند.

عوارض جانبی

 یافتن دارو ها و دزُ های مناسب برای سازگاری بدن با دارو ها، مدتی طول می کشد و ممکن است عوارض جانبی خفیف از خود نشان دهد، این علائم خفیف معمولاً بهبود می یابند. اما در صورت بروز عوارض جانبی آزار دهنده با پزشک یا متخصص بهداشت روان مشورت کنید.

در نحوه مصرف دارو ها تغییری ایجاد نکنید و دارو های خود را قطع نکنید. اگر داروی خود را متوقف کنید، ممکن است اثرات ترک داشته باشید یا علائم شما بدتر شده یا دوباره برگردد. شما ممکن است بسیار افسرده شوید، احساس خودکشی کنید یا وارد یک قسمت جنون یا هیپومانیک شوید. اگر فکر می کنید باید تغییری ایجاد کنید، با پزشک خود تماس بگیرید.

2. گفت و گو درمانی (روان درمانی)

روان درمانی بخشی اساسی از درمان اختلال دو قطبی است و می تواند در محیط های فردی، خانوادگی یا گروهی ارائه شود. انواع مختلفی از روان درمانی که ممکن است مفید باشد. این شامل:

گفت وگو درمانی برای درمان اختلال دو قطبی

1- ریتم درمانی بین فردی و اجتماعی

بر ایجاد ثبات در ریتم های روزانه مانند خواب، بیداری و زمان صرف غذا تمرکز دارد. یک روال سازگار امکان مدیریت بهتر روحیه را فراهم می کند. افراد مبتلا به اختلال دو قطبی ممکن است از ایجاد یک برنامه روزمره برای خواب، رژیم و ورزش بهره مند شوند.

2- رفتار درمانی شناختی (CBT)

تمرکز بر شناسایی باور ها و رفتار های ناسالم، منفی و جایگزینی آن ها با رفتار های سالم و مثبت است. شما همچنین استراتژی های موثری را برای کنترل استرس و کنار آمدن با شرایط ناراحت کننده یاد می گیرید.

3- آموزش روانی

یادگیری در مورد اختلال دو قطبی (آموزش روان) می تواند به شما و عزیزانتان در درک بهتر شرایط کمک کند. دانستن این که چه اتفاقی می افتد می تواند به شما کمک می کند تا مسائل را بهتر شناسایی کنید و بهترین پشتیبانی را داشته باشید. برای جلوگیری از عود اختلال دو قطبی برنامه ریزی کنید و به درمان ادامه دهید.

4- خانواده درمانی

حمایت و ارتباطات خانوادگی می تواند به شما کمک کند تا از برنامه درمانی خود پیروی کنید و به شما و عزیزانتان کمک می کند تا علائم هشدار دهنده تغییرات خلقی را تشخیص و مدیریت کنید.

خانواده درمانی

3. الکتروشوک درمانی (ECT)

این روش درمانی، در حالی که شما تحت بیهوشی عمومی خواب هستید، انجام می شود و می تواند علائم خلقی اختلال دو قطبی را به سرعت بهبود بخشد. از جریان الکتریکی برای ایجاد تشنج در مغز استفاده می کند. این یکی از سریع ترین راه ها برای کاهش علائم شدید است. ECT اغلب یک گزینه درمانی مطمئن و موثر برای دوره های شدید خلقی است که داروها منجر به بهبود معنی دار علائم نشده اند. این یک درمان ایمن و بسیار موثر است.

استفاده از روش الکتروشوک درمانی

4. پشتیبانی (ارتباط با افراد خانواده)

اگر مبتلا به اختلال دو قطبی هستید، ممکن است بخواهید به افراد نزدیک خود مانند همسر یا یکی از افراد خانواده خود بگویید، بنابراین آن ها می توانند به شما در مدیریت بیماری کمک کنند. سعی کنید نحوه تأثیر آن ها بر شما و نیاز های خودتان را برای آن ها توضیح دهید. با حمایت آن ها، ممکن است احساس ارتباط و انگیزه بیشتری داشته باشید تا به برنامه درمانی خود پایبند باشید.

ارتباط با افراد خانواده

سخن آخر

اگر مبتلا به اختلال دو قطبی هستید، باید بدانید عوامل محرک “خط قرمز” شما چیست؟ تا در صورت بروز بدانید چه کاری باید انجام دهید. عادت های روزمره نمی توانند اختلال دو قطبی را درمان کنند. اما باعث می شود تا مطمئن شوید به اندازه کافی می خوابید، وعده های غذایی منظم می خورید و ورزش می کنید.

بسیاری از افراد مبتلا به اختلال دو قطبی متوجه نمی شوند که مشکلی دارند یا از کمک گرفتن پرهیز می کنند. اگر فکر می کنید یکی از دوستان یا اعضای خانواده شما ممکن است به آن مبتلا باشد، ممکن است بخواهید آن ها را تشویق کنید تا با یک پزشک یا یک متخصص بهداشت روان صحبت کنند که می تواند آنچه را که اتفاق می افتد بررسی کند. نسبت به احساسات آن ها حساس باشید و به یاد داشته باشید که تشخیص اختلال دو قطبی به یک متخصص نیاز دارد. اما اگر این اختلال دو قطبی یا بیماری روانی دیگری باشد، درمان به موقع می تواند کمک کند.

نکته: از مصرف الکل و داروهای تفریحی خودداری کنید، زیرا این موارد می توانند علائم را بدتر کنند.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا